Çalışma gücünü bedenen veya ruhen önemli ölçüde kaybeden vatandaşlar, yasaların belirlediği şartları taşıması halinde yaş şartı aranmaksızın malulen emekli olabiliyor.
SGK uzmanı İsa Karakaş şartları açıkladı: Yaş beklemeden emekli olacaklar
Çalışma gücünü bedenen veya ruhen kaybeden sigortalılar için yaş beklemeden emeklilik kapısı aralanıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, maluliyet aylığı bağlanabilmesi için gerekli olan yüzde 60 çalışma gücü kaybı, prim günü ve memurlara özel istisnaların detaylarını kaleme aldı.
SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, malul sayılabilmenin temel parametrelerini şu sözlerle açıkladı: "Sadece beyan veya basit bir rahatsızlık malul sayılmaya yetmez. Çalışma veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 kaybedilmiş olması gerekir. İş kazası ve meslek hastalığı sonucu oluşan kayıplar bu kapsamdadır. Karar yetkisi münhasıran SGK Sağlık Kuruluna aittir. Onkoloji, psikiyatri, kalp, kanser ve organ yetmezliği gibi hastalıklar en sık maluliyet verilen alanlardır."
AYLIK BAĞLANMA ŞARTLARI
Sağlık kurulu tarafından malul sayılmak, maaşın hemen bağlanacağı anlamına gelmiyor. Kanun, belirli bir prim ve sigortalılık süresini şart koşuyor.
TEMEL KURAL
Maluliyet aylığı için temel şart 10 yıl sigortalılık ve 1.800 gün primdir.
KRİTİK İSTİSNA
Başkasının bakımına muhtaç derecede ağır hasta veya engelli olan sigortalılarda 10 yıllık sigortalılık süresi aranmaz. Sadece 1.800 gün prim bulunması yeterlidir
DİĞER ŞARTLAR
Başvuru anında işten ayrılmış veya iş yerini kapatmış olmak gerekir. Bağ-Kur sigortalılarının ise SGK'ya hiçbir prim borcunun bulunmaması şarttır.
DEVLET MEMURLARI İÇİN SEYİR VE İSTİFA KURALI
Devlet memurları açısından mevzuatın daha farklı bir esneklik tanıdığını belirten Karakaş, 4/1-c sigortalılarının durumunu şöyle detaylandırdı:
"4/1-c sigortalıları için de çalışma gücü yüzde 60 kayıp yeterlidir veya vazifeyi yapamayacak kadar meslekte kazanma gücü yitirilmelidir. Malul sayılan memur seçim hakkına sahiptir; yazılı talep ederse istifa etmiş sayılır ya da durumuna uygun başka bir vazifeye nakledilir.
Ancak prim şartı yetmezse aylık bağlanmaz. Sonradan başka statüye geçip prim tamamlayana yeniden sevk yapılmadan son statüye göre aylık bağlanır."
HASTALIK İZİNLERİ VE AZAMİ SÜRELER
Raporlu olunan sürelerin tamamının malullük hesabına doğrudan girmediğini vurgulayan İsa Karakaş, izin sürelerindeki sınırları aktardı:
18 AY SINIRI
Kanser, verem ve akıl hastalıklarında izin süresi 18 aydır.
12 AY SINIRI
Diğer hastalıklarda izin süresi azami 12 aydır. (Süreler gerekli görüldüğünde bir katına kadar uzatılabilir.)
TSK PERSONELİ
Ağır hastalıklarda izin süresi azami 3 yıl, geçici rahatsızlıklarda ise 2 yıldır.
KESİN TEDAVİ
Kesin tedavisi imkânsız hastalıklarda izin süresinin bitmesi beklenmez; SGK doğrudan malullük kararı verir.
Karakaş, yazısını şu sözlerle tamamladı:
"Sosyal güvenlik hakları da zamanında ve doğru adımlarla talep edilmelidir. Malullük bir lütuf değil, alın terinin ve yasal güvencenin garantisidir. SGK, çalışma gücünü yitirene kalkan olur."