Yapay zeka şirketi Anthropic’te matematikçi olarak çalışan Levent Alpöge, matematiğin en ünlü çözülmemiş problemi olarak bilinen Riemann hipotezini şirketin yapay zeka sistemi Claude ile birlikte ispatladığını açıkladı. Alpöge, iddiasını 20 Kasım Cuma günü kişisel web sitesinde yayımladığı dört sayfalık bir notla duyurdu.
Alpöge notunda, “Claude ile çalışarak Riemann hipotezinin bir ispatını keşfettiğime inanıyorum” ifadesini kullandı. İddia henüz bağımsız matematikçiler tarafından doğrulanmadı. Anthropic de konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı.

Geleneksel makale yerine bilgisayar kodu
Alpöge, ispatı açıklayan klasik bir matematik makalesi yayımlamadı. Onun yerine ispatın, Lean adlı programlama dilinde yazılmış koduna bağlantı verdi. Lean, bir ispatın her adımını bilgisayarın satır satır kontrol edebilmesini sağlayan bir doğrulama dili.
Alpöge’ye göre aynı yöntem, hipotezin daha kapsamlı versiyonu olan “Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi”ni de kapsıyor.
Riemann hipotezi nedir?
Riemann hipotezi, 1859'da Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından ortaya atıldı. Problem, yalnızca 1'e ve kendisine bölünebilen asal sayıların (2, 3, 5, 7, 11 gibi) sayı doğrusunda nasıl dağıldığıyla ilgili.
Sayılar büyüdükçe asal sayılar seyrekleşiyor: 100'e kadar olan sayıların yaklaşık yüzde 25'i asalken, bu oran bir milyona kadar yüzde 7,8'e düşüyor. Riemann, belirli bir sayının altında kaç asal sayı olduğunu tahmin etmeye yarayan bir formül önermişti.
Hipotez, Clay Matematik Enstitüsü’nün 2000'de belirlediği ve her biri için 1 milyon dolar ödül koyduğu 7 Milenyum Ödülü problemi arasında yer alıyor. Clay Enstitüsü, hipotezi hala çözülmemiş problemler listesinde gösteriyor.
Matematikçiler ne diyor?
The New York Times’ın haberine göre, Oxford Üniversitesi’nden matematikçi James Maynard ispatın doğru olma ihtimalinin yüksek olduğunu düşündüğünü söyledi ve “Yüzde 98 veya 99 oranında eminim” dedi. Maynard, Lean’in güçlü bir doğrulama aracı olduğunu ama kodun gerçekten kanıtlanmak istenen şeyi kanıtladığından emin olmak için dikkatli olunması gerektiğini de vurguladı.
Cornell Üniversitesi’nden Steven Strogatz ise Alpöge’nin, Claude’a hangi matematiksel fikirlerin peşine düşmesi gerektiğini göstermede merkezi bir rol oynadığını belirtti. Strogatz, durumu “çok yetenekli bir jokeyin gerçekten hızlı bir ata binmesine” benzetti.
Eleştirel sesler de var
Stanford Üniversitesi’nden matematikçi Brian Conrad ise daha mesafeli. NYT’ye konuşan Conrad, Alpöge’nin tam olarak anlamadığı bir ispatı yayımlamasını “açıkçası tamamen akıl almaz” olarak nitelendirdi. Alpöge’nin bu eleştiriye yanıt vermediği bildirildi.
Aynı gün, Roma’da yaşayan bağımsız matematikçi Alessandro Masullo da yaklaşık 12 yıldır üzerinde çalıştığı, yapay zeka kullanmadan hazırladığı ve kendisinin de eksik olduğunu kabul ettiği bir ispat taslağı paylaştı.
Yapay zeka matematikte sınırları zorluyor
İddia, yapay zekanın ileri düzey matematikteki yükselişinin son halkası oldu. OpenAI, ekim ayında hipotezin daha gevşek koşullu bir versiyonunun ispatını içeren bir veri seti yayımlamıştı.
Rutgers Üniversitesi’nden matematikçi Alex Kontorovich, o gelişmeden sonra artık şaşırmayacağını düşündüğünü ama yeni iddia karşısında “kesinlikle şokta” olduğunu söyledi.
İspatın doğru olup olmadığı, matematik dünyasının Lean kodunu ve ispatın mantığını incelemesinin ardından netleşecek.
Levent Alpöge kimdir?
Levent Hasan Ali Alpöge, 1 Nisan 1992'de ABD’nin New York eyaletindeki Long Island’da doğdu. Hem ABD hem Türkiye vatandaşı. 2014'te Harvard Üniversitesi’nden matematik lisans ve fizik yüksek lisans derecelerini alarak okul birincisi olarak mezun oldu.
Cambridge Üniversitesi’nde Churchill bursuyla eğitim gören Alpöge, doktorasını Fields Madalyası sahibi Manjul Bhargava’nın danışmanlığında Princeton Üniversitesi’nde tamamladı. Harvard Society of Fellows’ta genç araştırmacı olarak çalıştıktan sonra Anthropic’in teknik kadrosuna katıldı. Sayılar teorisi ve aritmetik istatistik alanlarında çalışıyor.