YENİÇAĞ - Özel Haber / Buluthan AKAR
World Population Review tarafından derlenen 2025 yılı küresel enerji verileri, ülkeler arasındaki elektrik maliyeti farklarını ortaya koydu. Verilere göre kilovatsaat (kWh) başına 46,5 sentlik fiyatla Bermuda listenin ilk sırasında yer alırken, İrlanda 44,4 sent, İtalya 41,9 sent, Almanya 40,4 sent ve Belçika 40,2 sent ile üst sıralarda sıralandı. 2024 yılında kWh başına 4,8 sent olan Türkiye'deki ortalama elektrik fiyatı ise 2025 verilerinde 1,9 sentlik artışla 6,7 sente yükseldi. Türkiye bu rakamla 144 ülke ve bölge arasında 109. basamakta konumlandı.
Konuya ilişkin YENİÇAĞ Gazetesi'nden Buluthan Akar'ın sorularını yanıtlayan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İstanbul Şubesi Yönetim Kurulu Yazman Üyesi Reha Şen, Türkiye'deki fiyat tablosunun arka planını ve gelecek dönem beklentilerini değerlendirdi.
TÜRKİYE'DE ELEKTRİK NEDEN UCUZ GÖRÜNÜYOR?
Türkiye'de elektriğin dolar bazında düşük görünmesinin üretim maliyetlerinin Avrupa ülkelerinden çok daha düşük olduğu anlamına gelmediğini belirten Şen, öncelikle bir kavram ayrımı yapılması gerektiğine dikkat çekti.
Özellikle konut abonelerine uygulanan ulusal tarifelerde devlet desteğinin önemli bir rol oynadığını ifade eden Şen, tüketicinin faturasında gördüğü bedel ile elektriğin üretim, tedarik ve şebeke maliyetlerinin tamamını yansıtan piyasa değerinin aynı olmadığını vurguladı.
Enerji fiyatlarının dolar üzerinden karşılaştırılmasının tek başına yanıltıcı olabileceğini aktaran Şen, döviz kurundaki değişimlerin TL bazında yapılan tarife artışlarının dolar karşılığını doğrudan etkilediğini kaydetti. Avrupa ülkelerinde ise enerji vergileri, şebeke maliyetleri ve farklı tarife politikalarının tüketici fiyatlarına daha yüksek oranda yansıdığını hatırlatan Şen, "Dolayısıyla Türkiye'nin 109. sırada yer almasını doğrudan bir enerji başarısı veya elektriği çok ucuza ürettiğimiz şeklinde değerlendirmek doğru değil. Burada devlet desteğinin, tarife politikalarının, döviz kurunun ve enerji maliyetlerinin birlikte ele alınması gerekiyor." ifadelerini kullandı.
Şen, vatandaşın gelirine göre elektrik faturası yükünün de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, elektriğin dolar bazında ucuz olmasının hane halkının gelirine oranla ucuz olduğu anlamına gelmediğinin altını çizdi.
AVRUPA ORTALAMASINA YAKLAŞAN YENİ BİR FİYATLAMA GÖRÜLÜR MÜ?
Önümüzdeki dönemde elektrik fiyatlarında artış baskısının devam etmesinin ihtimal dahilinde olduğunu söyleyen Reha Şen, Türkiye'nin Avrupa ortalamasına ne zaman yaklaşacağını bugünden kesin olarak söylemenin mümkün olmadığını dile getirdi.
Elektrik fiyatlarını belirleyen tek unsurun üretim maliyeti olmadığını anlatan Şen; doğal gaz ve kömür fiyatları, döviz kuru, enerji ithalatı, yenilenebilir enerji yatırımları, iletim ve dağıtım şebekesi maliyetleri, vergiler ve devletin uyguladığı destek politikalarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Devlet desteğinin azaltılmasının veya tüketim limitlerinin değiştirilmesinin bazı abone gruplarının faturalarında ciddi artışlara yol açabileceğine işaret eden Şen, son kaynak tedarik tarifesi uygulamasında yapılan düzenlemelerin tüketim miktarına bağlı olarak vatandaşın ödediği bedeli değiştirebildiğini hatırlattı.
Üzerinde durulması gereken asıl meselenin yalnızca fiyatların artıp artmayacağı olmadığını vurgulayan Şen, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
"Burada bizim üzerinde durmamız gereken konu yalnızca elektriğin fiyatının artıp artmayacağı değil; enerji maliyetlerinin ne kadarının tüketiciye yansıtılacağı, bu desteklerin nasıl finanse edileceği ve enerjiye erişimin vatandaş açısından sürdürülebilir olup olmadığıdır. Elektrik temel bir ihtiyaçtır. Fiyatlandırma politikaları oluşturulurken üretim ve dağıtım şirketlerinin maliyetleri kadar vatandaşın alım gücü ve enerjiye erişim hakkı da dikkate alınmalıdır. Türkiye'nin ihtiyacı, maliyetleri şeffaf biçimde ortaya koyan, öngörülebilir ve tüketiciyi koruyan sürdürülebilir bir elektrik tarifesi politikasıdır."
