ABD ve İran savaşı enerji ve ham madde fiyatlarında şok artışlara neden olmuştu. 35 günlük sürecin ardından G-20 ülkeleri içerisinde Arjantin'den sonra en yüksek enflasyona sahip ülke olan Türkiye'de Mart ayı tüketici fiyat artışı resmi verilere göre beklentilerin altında gerçekleşmesi dikkat çekti.
ENAG VE İTO, TÜİK'E GÖRE YÜKSEK AÇIKLADI
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) Mart verisine göre, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık yüzde 1,94 artış gösterirken, yıllık enflasyon yüzde 30,87 seviyesinde oldu. Ekonomistler ve piyasa aktörleri aylık enflasyonun yüzde 2,4 civarında gerçekleşmesini tahmin ediyordu.
Aylık enflasyon Ocak'ta yüzde 4,84 ve Şubat'ta yüzde 2,9 ile beklentilerin üzerinde gelmişti.
TÜİK verilerinden önce açıklanan, İstanbul Ticaret Odasının (İTO) İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi'ne göre, Mart'ta aylık enflasyon yüzde 2,97 gerçekleşirken, yıllık yüzde 40,44 olarak hesaplanmıştı. Enflasyon Araştırma Grubunun (ENAG) 2026 Mart ayına ilişkin TÜFE verilerine göre ise; aylık artış 4,10 oldu. Yıllık enflasyon ise yüzde 54,62 olarak açıklanmıştı.
İRAN VE ABD SAVAŞI PİYASAYI SERT VURMUŞTU
İran savaşının küresel çapta dalgalanmalar yarattığı Mart ayında, TÜİK'in açıkladığı verinin beklentilerin altında kalması soru işaretlerini akıllara getirdi. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan ve Ortadoğu'da çok sayıda ülkeye yayılan savaş, küresel çapta enerji ve ham madde fiyatlarını olumsuz etkilemişti.
Uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün varil fiyatı, savaşın başlamasından önceki gün olan 27 Şubat'a kıyasla yüzde 50'den fazla artarak 72 dolardan 109 dolara kadar yükseldi. Bu durumun enerji ithalatına bağımlı olan Türkiye gibi ülkelerde, zincirleme fiyat artışlarına neden olmuştu.
KAMİL YILMAZ: SÜRPRİZ BİR SONUÇ OLDU
DW Türkçe'de Aram Ekin Duran'a konuşan Koç Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamil Yılmaz ve Altınbaş Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu açıklamalarda bulundu.
Kamil Yılmaz, enflasyon verilerinin düşük açıklanmasına dair, “Bu açıkçası sürpriz bir sonuç oldu ve biraz soru işaretleri yarattı. Ancak gelecek aylarda savaşın etkisini fiyatlarda çok daha fazla göreceğiz. Aslında bu aydan görmemiz gerekiyordu. Çünkü benzin ve motorin fiyatlarına art arda zamlar geldi” ifadelerini kullandı.
Enerji fiyatlarındaki artışın konut, eğitim, gıda ve lokanta-konaklama fiyatlarına yansımadığını belirten Yılmaz, TÜİK'in genel fiyat istatistiklerini tartışılması gerektiğinin altını çizdi.
HAYRİ KOZANOĞLU: 40 MİLYAR DOLARLIK REZERV HARCANDI
ENAG, İTO’nun Mart enflasyonu hesaplamaları TÜİK'in açıkladığı rakamların çok üzerinde gerçekleşmesine dair Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, son aylarda İTO enflasyonu ile TÜİK verilerinin paralel seyrettiğini, Mart'ta ise bu paralelliğin ciddi anlamda bozulduğunu belirtti.
1,94 ile piyasa beklentilerinin altında açıklanan TÜİK verisinin bile hükümetin öngördüğü hedefin üzerinde olduğunu söyleyen Kozanoğlu, "Sadece ilk 3 aydaki fiyat artışları zaten yüzde 10'un üzerine çıkmış durumda. Bu, 2025'in ilk çeyreğinde de böyleydi. Yani enflasyonda kayda değer bir düşüş sağlanamadığını söyleyebiliriz" dedi.
Savaşın piyasalarda neden olduğu şokla başa çıkabilmek için dövizin baskı altında tutulmaya çalışıldığının altını çizen Kozanoğlu, "Döviz kurlarında savaş kaynaklı ani yükselişleri engellemek amacıyla son bir ayda 40 milyar dolarlık rezerv harcandı. Eğer bu olmasaydı döviz ciddi şekilde oynardı. Ancak savaşın devamı ile birlikte, dövizde bu eğilimin sürmesi halinde kurları tutmak zor olacak" yorumunu yaptı.
Mart ayında enflasyonun düşük kalmasının bir diğer nedeninin de savaşın yarattığı belirsizlik ortamında insanların mal ve hizmet alımını sınırlamaları olabileceğini altını çizen Hayri Kozanoğlu, önümüzdeki aylar için daha yüksek enflasyon oranlarının kapıda olduğunu söyledi.
YILMAZ: CİN ŞİŞEDEN ÇIKTI
Önümüzdeki aylarda Türkiye'yi nasıl bir ekonomik tablo beklendiğine dair Kamil Yılmaz ise "Petrol fiyatları 70 dolarlardan 110 dolarlara geldi. Daha da yükselmesi, 130-140 dolarlara çıkması artık çok kolay. Artık o anlamda cin şişeden çıktı. Türkiye de bu olumsuz durumdan en çok etkilenecek ülkelerden biri" dedi.
