Ödeme sistemlerinde yeni dönem: Dengeler değişiyor

Avrupa'da ödeme sistemlerinde dengeleri değiştirebilecek yeni bir adım atıldı. Bugüne kadar ağırlıklı olarak kendi ülkelerinde hizmet veren 5 büyük ödeme sistemi, sınır ötesi işlemleri kolaylaştırmak ve Visa ile Mastercard gibi uluslararası kart ağlarına bağımlılığı azaltmak amacıyla güçlerini birleştirdi.

Kurucu ortakların açıklamasına göre söz konusu ödeme hizmetleri, 13 Avrupa ülkesinde yaklaşık 130 milyon kullanıcıya ulaşıyor. Bu ülkelerin toplam nüfusu, Avrupa Birliği ve Norveç nüfusunun yüzde 70'inden fazlasına karşılık geliyor.

5 ÖDEME SİSTEMİ TEK AĞDA BULUŞACAK

Avrupa Ödeme Ağı (ENP), mevcut ödeme hizmetlerini ortadan kaldırmak yerine sistemlerin birbiriyle bağlantılı çalışmasını sağlayacak.

Proje kapsamında İspanya'nın başkenti Madrid merkezli yeni bir şirket kurulacak ve farklı ödeme sistemlerini birbirine bağlayacak teknik altyapı hazırlanacak. Şubat 2026'da imzalanan mutabakat zaptının devamı niteliğindeki girişimde 5 kurucu ortağın eşit paya sahip olması planlanıyor.

Yeni ağın kurulmasıyla kullanıcıların alıştıkları ödeme markaları da değişmeyecek. İtalya'daki kullanıcılar Bancomat'ı, İspanya'dakiler Bizum'u, diğer ülkelerdeki kullanıcılar ise kendi ödeme uygulamalarını kullanmaya devam edecek. Sistemler arasındaki bağlantı arka planda gerçekleştirilecek.

Ağ henüz kullanıma hazır değil. Ortakların teknik altyapı üzerindeki çalışmaları devam ederken sistemin ne zaman devreye alınacağına ilişkin kesin bir tarih açıklanmadı.

İLK ADIM ÜLKELER ARASI PARA TRANSFERİ

Avrupa Ödeme Ağı'nın ilk aşamasında kişiden kişiye sınır ötesi para transferlerinin yapılabilmesi hedefleniyor.

İnternet üzerinden alışveriş ve fiziksel mağazalardaki ödeme seçeneklerinin ise daha sonraki aşamalarda sisteme dahil edilmesi planlanıyor.

Bazı ortaklar, farklı ödeme sistemlerinin birlikte çalışabileceğini gösteren testleri de gerçekleştirdi. Bancomat, EPI/Wero ve SIBS-MB WAY, Nisan 2026'da yaptıkları testte kullanıcıların diğer sistemlere bağlı işletmelerde QR kod aracılığıyla ödeme yapabildiğini gösterdi.

BANKADAN BANKAYA ANLIK ÖDEME

ENP'nin Avrupa standartlarına dayanan bir altyapı kullanması ve anlık banka hesabından banka hesabına ödeme işlemlerini desteklemesi planlanıyor.

Böylece bazı ödemelerin geleneksel uluslararası kart ağlarına ihtiyaç duyulmadan yapılabilmesinin önü açılacak.

Ancak bütün işlemlerin bu yöntemle gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceği ve yeni sistemin kullanıcılara veya işletmelere ne kadar maliyet oluşturacağı henüz açıklanmadı.

Yeni ağ ilerleyen dönemde diğer Avrupa ödeme sistemlerinin katılımına da açık olacak. Yeni üyelerin teknik ve operasyonel şartları karşılaması ve mevcut ortaklardan onay alması gerekecek.

VISA VE MASTERCARD'A BAĞIMLILIK AZALTILMAK İSTENİYOR

Yeni ağın kurulmasının arkasındaki temel hedeflerden biri, Avrupa'nın ödeme altyapısında Avrupa dışındaki şirketlerin ağırlığını azaltmak.

Avrupa Merkez Bankası verilerine göre avro bölgesindeki kart işlemlerinin üçte ikisinden fazlası, Avrupa dışındaki şirketlerin belirlediği ticari kurallara tabi. Ayrıca avro bölgesindeki 13 ülkede fiziksel mağaza ödemelerinde uluslararası kart sistemlerine veya mobil ödeme çözümlerine bağımlılık bulunuyor.

Bu alanda Visa ve Mastercard öne çıkıyor. Ancak ENP'nin kısa vadede bu iki şirketin yerini alması beklenmiyor. Proje yeni bir kart sistemi kurmak yerine mevcut Avrupa ödeme uygulamalarını ortak bir altyapıda buluşturmayı amaçlıyor.

Planlandığı şekilde ilerlemesi halinde kullanıcılar farklı Avrupa ülkelerinde para gönderirken veya alışveriş yaparken kendi ülkelerinde kullandıkları ödeme uygulamalarından yararlanabilecek. Böylece bazı işlemler Visa ve Mastercard gibi uluslararası kart ağlarından bağımsız yapılabilecek.

130 MİLYON KULLANICIYLA BAŞLIYOR

Girişimin önemli avantajlarından biri, sıfırdan kullanıcı toplamaya ihtiyaç duymaması. Kurucu ortaklar halihazırda milyonlarca kişi tarafından kullanılan ödeme hizmetlerini birbirine bağlayarak daha geniş bir kullanım alanı oluşturmayı hedefliyor.

Toplamda yaklaşık 130 milyon kişiye ulaşan mevcut kullanıcı tabanının yeni ağın başlangıç noktası olması planlanıyor.

DİJİTAL EURO İLE AYNI SİSTEM DEĞİL

Avrupa Ödeme Ağı, Avrupa Merkez Bankası'nın üzerinde çalıştığı dijital euro projesinden farklı bir yapıya sahip.

ENP, mevcut ödeme uygulamalarını ve banka hesaplarını birbirine bağlayan özel bir altyapı olarak tasarlanıyor. Dijital euro ise Avrupa Merkez Bankası tarafından çıkarılması planlanan, nakdin dijital karşılığı niteliğinde bir merkez bankası parası olacak.

Avrupa Merkez Bankası, gerekli yasal çerçevenin oluşturulması durumunda dijital euronun ilk ihracını 2029 yılında gerçekleştirmeyi hedefliyor. İki sistem gelecekte birbirini tamamlayabilecek olsa da amaçları ve çalışma şekilleri birbirinden farklı olacak.

ÇALIŞMALAR 2023'TE BAŞLADI

Avrupa'daki ödeme sistemlerini birbirine bağlamaya yönelik çalışmalar yeni değil.

Bizum, Bancomat Pay ve SIBS-MB WAY, Aralık 2023'te mobil ödeme hizmetlerinin birlikte çalışabilmesi için anlaşma imzaladı. Bu iş birliğiyle kullanıcılar belirli kişiden kişiye para transferlerini telefon numaraları üzerinden farklı sistemler arasında gerçekleştirebilir hale geldi.

Şubat 2026'da ise Vipps MobilePay ile Wero'nun arkasındaki Avrupa Ödeme Girişimi bir araya geldi. Bu gelişmenin ardından beş ödeme hizmetinin yer aldığı ortak girişim oluşturuldu.

ENP ile daha önce belirli ortaklar arasında kurulan bağlantıların genişletilerek daha fazla ülke ve ödeme hizmetini kapsaması hedefleniyor. Ancak sistem başlangıçta Avrupa'daki bütün ülkeleri kapsamayacak.

MALİYET VE KULLANIM KOLAYLIĞI BELİRLEYİCİ OLACAK

Avrupa Ödeme Ağı'nın ilk işletme maliyetlerinin, sistem kendi gelirini oluşturmaya başlayana kadar kurucu ortaklar tarafından karşılanması planlanıyor.

Yeni ağın yaygınlaşmasında kullanıcıların ve işletmelerin sistemi ne kadar kolay kullanabileceği önemli olacak. Özellikle mağazalar ve bankalar açısından ortaya çıkacak maliyetlerin de belirleyici olması bekleniyor.

Visa ve Mastercard Avrupa genelinde geniş bir kullanım alanına sahipken ENP'nin de benzer kullanım kolaylığı ve işletmeler açısından rekabetçi şartlar sunması gerekecek.

Yeni ödeme ağı, mevcut sistemleri ortadan kaldırmak yerine birbirine bağlayarak uluslararası kart şirketlerine alternatif oluşturmayı hedefliyor. Projenin ne ölçüde yaygınlaşacağı ise altyapının devreye gireceği tarihe, sisteme katılacak ülke sayısına ve kullanıcılara sağlayacağı avantajlara bağlı olacak.