Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması’nın TBMM’de kabul edildiği bilgisi medyaya yansıdı. Üç ülkenin savunma ve güvenlik alanındaki ilişkilerini yeniden şekillendirmeyi amaçlayan düzenleme, ortak askeri faaliyetlerden istihbarat alışverişine kadar çeşitli yükümlülükler içeriyor.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, metne 7 Ağustos’ta Mekke’de imza attı. TBMM’ye 20 Ekim’de sunulan onay teklifi, 27 Ekim’de Dışişleri Komisyonu’ndan geçti. Komisyon oylamasında AK Parti, MHP ve CHP Grup Başkanı Faik Öztrak kabul yönünde oy kullanırken Yeni Parti, DEM Parti, Yeni Yol ve İYİ Parti karşı çıktı. Pakistan ile Suudi Arabistan’daki onay işlemleri ise daha önce sonuçlandı.
Genel Kurul’da 4 Kasım’da madde oylamalarına başlanmıştı.
MEKKE ANLAŞMASI'NIN ÖNE ÇIKAN HÜKÜMLERİ
BBC'nin aktardığı bilgilere göre 16 maddeden oluşan düzenleme, üç ülkeyi 'çekirdek taraflar' olarak nitelendiriyor. Muhalefetteki bazı partiler, Türkiye'nin askeri sorumluluklarının sınırlarının net olmamasının ve bölgesel savaşlara dahil olma ihtimalinin risk oluşturduğunu savunuyor.
Anlaşmanın dikkat çeken hükümleri şöyle:
Karşılıklı savunma: Ülkelerden birinin egemenliği, toprak bütünlüğü veya uluslararası kabul görmüş sınırları tehdit altına girerse taraflar gerekli müdahale yöntemlerini devreye sokacak. Bir ülkeye dışarıdan silahlı saldırı düzenlenmesi ise üçünün de hedef alınması olarak değerlendirilecek. Diğer taraflar, imkanları ölçüsünde derhal yardım sağlayacak.
Askeri koordinasyon: Ortak tatbikatlar, eğitim programları ve personel değişimleri gerçekleştirilecek. Silahlı kuvvetlerin birlikte hareket etme kapasitesi geliştirilecek.
Savunma sanayisi: Teknoloji aktarımı, ortak araştırma-geliştirme çalışmaları ve üretim faaliyetleri desteklenecek.
Güvenlik ve terörle mücadele: Uluslararası güvenlik meselelerinde düzenli görüşmeler yapılacak, tehditlere karşı ortak önlemler geliştirilecek. Terörle mücadelede operasyonel ortaklık artırılacak.
İstihbarat paylaşımı: Tarafların güvenlik ve istihbarat verilerini birbirlerine aktarmasının önü açılacak.
Askeri malzeme desteği: Savaş, barış veya olağanüstü koşullarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri ihtiyaçlar karşılıklı olarak temin edilebilecek.
Ortak yönetim mekanizması: Dışişleri ve savunma bakanlarıyla genelkurmay başkanlarının katılacağı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Anlaşmanın yürütülmesini denetleyecek ve yeni üyelik başvurularını değerlendirecek yapıya Suudi Arabistan'da bulunacak sekretarya hizmet verecek. İlk genel sekreter Pakistan'dan seçilecek.
Düzenlemede, tarafların daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan hak ve yükümlülüklerinin korunacağı da belirtiliyor. Gerekli görülmesi halinde anlaşmanın uygulanmasına yönelik yeni hukuki düzenlemeler hazırlanabilecek.
ANLAŞMADAN AYRILMAK İÇİN 10 YIL BEKLENMESİ GEREKECEK
Mekke Anlaşması'nın 16'ncı maddesi, tarafların çekilme koşullarını belirliyor. Buna göre ülkeler, yürürlük tarihinden sonraki ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak. Bu sürenin ardından çekilme kararı alan tarafın en az üç ay önceden yazılı bildirim yapması zorunlu olacak.
Ayrıca bir ülkenin anlaşmadan ayrılması, devam eden ortak çalışmaların ve gizlilik sorumluluklarının sona ermesi anlamına gelmeyecek.
