İYİ Parti, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da süren BM İklim Değişikliği Konferansı COP31 için hazırladığı “İYİ Parti’nin COP31 Manifestosu”nu yayımladı. 50 sayfalık belge, döngüsel ekonomiden denizlere, tarımdan enerjiye kadar 10 ana başlıkta partinin iklim ve çevre politikasını ortaya koyuyor.
Önsözü Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu imzalıyor. Önsözde iklim krizinin uzak bir geleceğin değil, bugünün tehdidi olduğu belirtiliyor. Ülkeyi doğa ve iklim krizlerine karşı dirençli hale getirmenin “ertelenemez bir zorunluluk” olduğu vurgulanıyor.
Manifestoda iktidarın çevre politikaları sert bir dille eleştiriliyor. Parti, iktidara gelmesi halinde uygulayacağı somut programları da sıralıyor.
“Türkiye’yi Avrupa’nın çöplüğü olmaktan kurtaracağız”
Manifestonun ilk başlığı döngüsel ekonomi ve sıfır atık. OECD, Avrupa Çevre Ajansı ve BM verilerine dayanan belgeye göre AB’de belediye atıklarının yaklaşık yüzde 50'si geri dönüştürülüyor. Bu oran Almanya’da yüzde 71'i aşıyor, Türkiye ise uluslararası kuruluşların raporlarında uzun yıllar yüzde 10-12 seviyesinde görünüyor.
İYİ Parti, kendi atığını yeterince dönüştüremeyen Türkiye’nin gelişmiş ülkelerin plastik atıklarını ithal etmesini eleştiriyor. Manifestoda bu politikaya son verileceği belirtiliyor.
Partinin hedefi 2040'a kadar döngüsel ekonomiye geçmek. Organize sanayi bölgelerinde bir fabrikanın atığının başka bir fabrikanın girdisi olacağı “endüstriyel sembiyoz” sistemleri yaygınlaştırılacak. Kamu alımlarında yalnızca en düşük fiyata değil, ürünün ömrüne ve tamir edilebilirliğine de bakılacak.
Denizler Yasası ve dip trolüne yasak
Manifestoda Marmara’daki müsilaj krizine ve Akdeniz’in küresel ortalamadan hızlı ısınmasına dikkat çekiliyor. İYİ Parti iktidarında bir “Denizler Yasası” çıkarılacağı ve 2040'a kadar denizlerin ekolojik sağlığına kavuşmasının hedefleneceği belirtiliyor.
Dip trolü gibi yıkıcı avcılık yöntemlerine son verilmesi, küçük ölçekli balıkçıların desteklenmesi ve deniz koruma alanlarının genişletilmesi de vaatler arasında. Ayrıca ulusal bir “Deniz Gözlem Sistemi” kurulacak.
Tarımda gençlere hibe, meralara maden ruhsatına karşı koruma
Gıda güvenliği başlığında yüksek gıda enflasyonu ve ithalata bağımlılık eleştiriliyor. Manifestoya göre organik tarım, yerel tohum ve kooperatifler güçlü teşviklerle desteklenecek.
Köylere dönecek gençler için atıl tarım arazilerinin uzun süreli ve uygun koşullarla kiralanması, başlangıç hibeleri ve teknik destek programları planlanıyor. Meralarda ÇED raporlarına rağmen verilen maden ruhsatlarının hayvancılığa darbe vurduğu belirtilerek mera ve tarım arazilerinin korunacağı vurgulanıyor.
Şehirler için Serin Şehir ve Sünger Şehir programları
Manifesto, kentsel dönüşümün yalnızca bina yıkıp yapmak olarak görülmesini eleştiriyor. Aşırı sıcaklara karşı “Serin Şehirler Programı”, su kıtlığı ve sel riskine karşı “Sünger Şehir Programları” uygulanacak.
Büyük ölçekli yatırımlar için mevcut ÇED süreçlerinin üzerinde bağımsız bir bilimsel değerlendirme mekanizması kurulacak. İklim riskini azaltan belediyelerin sigorta sisteminde ödüllendirilmesi de öneriler arasında.
Her gence 25 yaşına kadar yeşil beceri
Eğitim başlığında Ulusal İklim Okuryazarlığı Yeterlilik Çerçevesi oluşturulacağı belirtiliyor. İŞKUR, YÖK ve Milli Eğitim Bakanlığı iş birliğiyle “Türkiye’nin Yeşil Beceri Haritası” hazırlanacak, meslek liseleri yeşil dönüşüme göre yeniden yapılandırılacak.
Manifestoya göre her gence 25 yaşına kadar en az bir alanda yeşil beceri kazanma imkanı sağlanacak. Yeşil dönüşüm nedeniyle mesleği ortadan kalkan çalışanlara gelir kaybı yaşamadan “İkinci Meslek Hakkı” tanınacak ve bir “Adil Geçiş Eğitim Fonu” kurulacak. Parti, alternatif istihdam yaratılmadan fabrika ve madenlerin kapatılmasının doğru olmayacağını da vurguluyor.
“Sembolü güneş olan bir parti...”
Enerji başlığında Türkiye’nin enerji ihtiyacının yaklaşık dörtte üçünü ithal kaynaklardan karşıladığı hatırlatılıyor. Manifestoda sembolü güneş olan bir partinin bu kaynağa öncelik vermemesinin “düşünülemez” olduğu ifade ediliyor.
Hanelerin ve KOBİ’lerin kendi elektriğini üretebilmesi için çatı tipi güneş enerjisi sistemlerinin ve yerel enerji kooperatiflerinin önündeki engellerin kaldırılacağı belirtiliyor. Enerji lisans ve ihalelerinde şeffaflık ve rekabetin sağlanacağı da vaatler arasında.
SKDM uyarısı ve KOBİ’lere düşük maliyetli finansman
Sanayi bölümünde AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM) çelik, alüminyum, çimento ve kimya sektörleri için ticaret engeline dönüşebileceği uyarısı yapılıyor. KOBİ’lerin temiz üretime geçebilmesi için düşük maliyetli finansman, kredi garantisi ve teknik danışmanlık sağlanacağı, kamu desteklerinin istihdam koşullarına bağlanacağı belirtiliyor.
Manifestoda COP31 sürecinin girişimlerinden “İklim Uygulama Köprüsü”ne de yer veriliyor. İYİ Parti, iklim finansmanının “rant alanı” olarak değil, şeffaf bir dönüşüm aracı olarak kullanılacağını savunuyor.
Çevre endeksinde 177 ülke arasında 125'inci sıra
Doğa başlığında 2026 Çevresel Performans Endeksi’ne atıf yapılıyor. Manifestoya göre 177 ülkenin sıralandığı endekste Türkiye 125'inci sırada yer alıyor.
Parti, COP31 gündemindeki “Rio Sinerjisi” yaklaşımını benimsediğini açıklıyor. Bu yaklaşım iklim, biyolojik çeşitlilik ve toprak bozulmasını birlikte ele alıyor. Yaşlı ve doğal ormanların kesin koruma altına alınacağı, tıraşlama kesimine ve madencilik amaçlı orman tahribatına izin verilmeyeceği belirtiliyor.
Sağlık başlığında ise sağlık kuruluşlarının aşırı sıcak, sel ve salgınlara karşı hazırlanması, erken uyarı sistemlerinin kurulması ve bakım emeğinin güvence altına alınması öngörülüyor.
“Mesele Türkiye’nin geleceğidir”
Manifestonun vatandaşlara seslenen bölümünde iklim politikasının başarısının yalnızca azaltılan karbonla değil, kuraklıkta desteklenen çiftçi ve enerji yoksulluğundan çıkarılan hane sayısıyla da ölçülmesi gerektiği savunuluyor.
Belge, doğanın sınırlarını bilen bir kalkınma anlayışının devlet politikası haline getirilmesi çağrısıyla ve “Mesele Türkiye’nin geleceğidir” cümlesiyle sona eriyor.
RAPORA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ
