İstinaf mahkemesinden tarihi emsal karar: Mesajlar mesai sayılacak

Akıllı telefonların hayatın merkezine oturmasıyla birlikte, özellikle özel sektörde amir ve yöneticilerin "Ben aradığımda ya da mesaj attığımda herkes dimdik ayakta dursun, anlık dönüş yapsın" beklentisi çalışanlar üzerinde ağır bir psikolojik baskıya dönüşmüştü. Kurban Bayramı tatilinin ilk günlerinde yüksek yargıdan gelen emsal niteliğindeki karar, siber çağda iş-özel yaşam dengesini tamamen koruma altına alacak hukuki bir devrimin meşalesini yaktı.

"Cevap Vermezsem Kovulurum" Korkusu Mobbingtir!

Hürriyet'in haberine göre Kararı değerlendiren Mobbing Eğitim Yardım Araştırma Derneği Başkanı İsmail Akgün, kararı ayakta alkışladıklarını belirterek iş hayatındaki derin yaraya parmak bastı:

"Özel sektörde veya kamuda amirler amir gibi değil, adeta birer feodal bey gibi davranıyor. İşveren mesai saatleri içinde istediği soruyu sorabilir ama mesai dışında, çalışanının 'özel' zamanından kimsenin (ç)almaya hakkı yoktur. Çalışanların büyük kısmı yöneticiden gelen mesajı cevapsız bırakmanın işini riske atabileceğini düşünüyor. Bunun diğer adı mobbingtir."

Akgün, Türkiye’deki sorgusuz sualsiz itaat kültürünün ve işsizlik korkusunun tükenmişlik ile anksiyeteyi tetiklediğini vurgulayarak, bayram tatillerinde bile çalışanların "ulaşılabilir olma zorunluluğu" hissetmesinin psikolojik bir şiddet olduğunu ifade etti.

Dijital Mesai ve Hukuki Hak Arama Tablosu (2026):

Yasal Sınır: Haftalık 45 Saati Aşan Her Türlü Çalışma (Fiziki veya Dijital)

Geçerli Deliller: WhatsApp Yazışmaları, Zoom Kayıtları, Teams ve E-Postalar

Zaman Aşımı: Geriye Dönük 5 Yıl (İşten Ayrılmış Olsanız Bile Dava Açabilirsiniz!)

İşçi Hamlesi: Mesai Ücreti Ödenmezse Haklı Fesih ve Tüm Tazminatları İsteme Hakkı

Avrupa’da Yasa Var, Türkiye’de İçtihat Oluştu

Dünya genelinde dijitalleşmenin getirdiği bu sömürüye karşı radikal adımlar atılıyor. Fransa (2016), İspanya (2018) ve Portekiz (2021) gibi Avrupa ülkelerinde "Right to Disconnect" yani "Bağlantıyı Kesme Hakkı" yasa ile koruma altına alınmış durumda. Bu yasalara göre işçi, mesai bittiği an telefonunu kapatma ve iş mesajlarına bakmama hakkına sahip.

Türkiye’de henüz bu isimle doğrudan bir yasa maddesi bulunmasa da, İstinaf Mahkemesi’nin bu kararı yasal boşluğu yargı içtihadıyla doldurdu. Kararın hukuki altyapısını değerlendiren Hukukçu Mustafa Zafer, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre dijital ya da fiziki fark etmeksizin haftalık 45 saati aşan her çalışmanın fazla mesai olduğunu hatırlatarak şunları söyledi:

"Fazla çalışma ücreti normal saat ücretinin yarısı kadar artırımlı ödenir. Eğer işveren dijital ortamda yaptırdığı bu fazla mesailerin ücretini ödemezse, işçi haklı nedenlerle iş akidini feshedebilir.

İşveren de bu parayı faiziyle birlikte tazminat olarak ödemek zorunda kalır. WhatsApp yazışmaları, Teams kayıtları, Zoom toplantıları ve e-posta trafiği mahkemede kapı gibi delildir. Üstelik zaman aşımı 5 yıldır; yani eski iş yerinizden gelen o gece mesajlarının parasını bile bugün dava açarak geriye dönük tahsil edebilirsiniz."

Zafer, Türkiye'de bağlantıyı kesme hakkının kağıt üstünde kalmaması için öncelikle mobbing kavramının yasada net bir şekilde tanımlanması ve ceza hukukuna dahil edilmesi gerektiğinin de altını çizdi.