Girne'de ölüm yolculuğu: Kaptanın yetkileri neydi, ne yapmadı?

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) Girne kenti açıklarında meydana gelen deniz kazası ülke gündemine oturdu. Filo Denizcilik'e ait katamaran tipi yolcu gemisi, Girne Limanı'ndan Mersin Taşucu'na sefer düzenlerken kıyıya yaklaşık 4-5 mil mesafede su almaya başladı ve kısa süre içinde alabora olarak battı.

Gemide 259'u yolcu, 8'i mürettebat olmak üzere toplam 267 kişi bulunuyordu. Yetkililerin açıklamalarına göre 237 kişi sağ olarak kurtarılırken, can kaybı sayısı saatler içinde artarak 7-8 kişiye yükseldi; onlarca kişiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmaları denizden ve havadan aralıksız sürdürülüyor.

KAZANIN NEDENİ NE? TANIKLAR NE ANLATTI?

Kazadan kurtulan bazı yolcular, geminin su almaya başlamasına rağmen yolculuğun durdurulmadığını, uyarılarının görmezden gelindiğini öne sürdü.

Bazı kazazedeler ayrıca can yeleği eksikliğinden ve yeterli acil durum bilgilendirmesi yapılmadığından şikâyetçi oldu. Bu iddialar, kaza sonrasında kaptan ve yedi mürettebat üyesinin gözaltına alınmasının da gerekçelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Yetkililer, kazanın kesin nedeninin belirlenmesi için geminin kara kutusuna ulaşılmasının kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Peki bu kazada ihmal ya da bir gemi yolculuğunda ilk ve son söz kimin...

AÇIK DENİZDE KAPTANIN YETKİLERİ NELERDİR?

Bu tür kazalar, gemi kaptanının denizcilik hukukundaki geniş yetki ve sorumluluklarını da gündeme getiriyor.

İşte kaptanın başlıca yetki ve yükümlülükleri:

Geminin en yüksek otoritesi:

Kaptan, sefer boyunca donatanın (armatörün) temsilcisi sayılır ve gemideki tüm mürettebat ile yolcular üzerinde emir verme yetkisine sahiptir.

Seyri durdurma ve rota değiştirme yetkisi: Kaptan, sefere çıkıp çıkmama, rota değiştirme ya da en yakın limana sığınma kararını tek başına alabilir.

Emniyeti önceliklendirme yükümlülüğü:

Uluslararası denizcilik düzenlemeleri uyarınca, gemi teknik olarak elverişsiz hale gelirse (su alması, arıza gibi) kaptanın seferi durdurması bir tercih değil, kanuni bir zorunluluktur.

Ticari baskıdan bağımsız nihai karar hakkı:

Kaptan, can güvenliği ve çevre kirliliğinin önlenmesi konusunda şirketin ticari talimatlarından bağımsız olarak nihai kararı verme yetkisine sahiptir. Bu yetkiyi kullanmamak, ağır hukuki sonuçlar doğurabilir.

Acil durum ve tahliye yönetimi:

Can yeleği ve cankurtaran ekipmanlarının hazır bulundurulması, acil durum bilgilendirmesi yapılması ve tahliye sürecinin yönetilmesi doğrudan kaptanın sorumluluğundadır.

Kayıt tutma yükümlülüğü:

Kaza, arıza ya da olağandışı hava koşulları gibi durumların seyir defterine (log book) işlenmesi zorunludur. Bu kayıtlar, kaza sonrası soruşturmalarda belirleyici rol oynar.