Türkiye'de gençlerin karşı karşıya kaldığı sorunlar yalnızca iş bulmakla sınırlı kalmıyor. Eğitim hayatını tamamlamasına rağmen istihdama katılamayan, herhangi bir eğitim programına devam etmeyen ve çoğu zaman günlerini aile evinde geçirmek zorunda kalan gençlerin sayısı dikkat çekiyor. Kamuoyunda "ev genci" olarak tanımlanan bu kesim, ekonomik koşulların yanı sıra sosyal ve psikolojik sorunlarla da mücadele ediyor.

Ev gençliği kavramı, uluslararası literatürde NEET olarak bilinen ve eğitimde, istihdamda veya mesleki eğitimde bulunmayan gençleri kapsayan bir tanımlamayla ilişkilendiriliyor. Ancak ev genci kavramı yalnızca işsiz gençleri ifade etmiyor. İş aramaktan vazgeçmiş, çalışma hayatına katılmak istediği hâlde uygun koşullarda iş bulamamış veya çeşitli nedenlerle eğitim ve istihdamın dışında kalmış gençler de bu tablonun içinde yer alıyor.

EV GENÇLİĞİ SADECE İŞSİZLİKLE AÇIKLANMIYOR

Gençlerin yaşadığı sorunun boyutunu ortaya koyan veriler de dikkat çekiyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 yılı gençlik istatistiklerine göre, 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,3'ü ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor. Bu oran genç kadınlarda yüzde 30,9'a yükselirken genç erkeklerde yüzde 16,3 olarak kaydediliyor. Başka bir ifadeyle yaklaşık her dört gençten biri eğitim ve çalışma hayatının dışında bulunuyor.

2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin açıklanan verilerde ise NEET oranı yüzde 22,2 olarak belirtildi. Rakamlar, sorunun boyutunu gözler önüne sererken özellikle genç kadınların bu tablodan daha fazla etkilendiğini gösteriyor. Turkish Statistical Institute

GENÇLER NEDEN BEKLİYOR?

Ev gençliğinin arkasındaki önemli nedenlerden biri, eğitim ile istihdam arasındaki kopukluk olarak öne çıkıyor. Üniversite eğitimini tamamlayan birçok genç, mezun olduğu alanda iş bulmakta zorlanırken farklı sektörlerdeki iş fırsatlarına yönelmek zorunda kalıyor. Ancak iş ilanlarında karşılaşılan deneyim şartı, gençlerin önündeki engellerden biri hâline geliyor.

İstanbul Bilgi Üniversitesi tarafından yürütülen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen Türkiye'de NEET Gençler Profil ve İyi Olma Hali Araştırması da bu soruna dikkat çekiyor. Araştırmada görüşülen gençler, işverenlerin iki veya üç yıllık deneyim talep etmesinin iş bulma sürecini zorlaştırdığını anlatıyor. Deneyim kazanmak için işe girmek isteyen gençler, işe alınmadıkları için deneyim kazanamadıkları bir kısır döngüyle karşı karşıya kalıyor.

Üstelik sorun yalnızca iş bulmakla da bitmiyor. Gençlerin bir bölümü düşük ücretli, geçici ve sigortasız işlerde çalışmak zorunda kalırken ekonomik bağımsızlıklarını sağlayabilecek düzenli bir gelire ulaşamıyor. Bu durum, aile evinden ayrılma ve kendi yaşamını kurma hayallerini de erteliyor.

EVDE GEÇEN GÜNLER, ARTAN GELECEK KAYGISI

Ev gençliğinin en az konuşulan boyutlarından biri de psikolojik yıpranma. İş arama sürecinin uzaması, sürekli olumsuz yanıt almak ve çevreden gelen çalışmaya ilişkin sorular, gençlerin kendilerini yetersiz hissetmelerine neden olabiliyor.

Bilgi Üniversitesi araştırmasının psikososyal iyi oluş bölümünde yer alan bulgular da bu tabloyu destekliyor. Araştırmaya katılan gençlerin yüzde 36,6'sı sık sık yorgun hissettiğini, yüzde 33,5'i uykusuzluk yaşadığını, yüzde 29,2'si ise kendisini mutsuz veya sıkıntılı hissettiğini belirtiyor. Ayrıca gençlerin yüzde 25,9'u özgüven kaybı yaşadığını ifade ediyor.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de işsiz gençlerin yaşam memnuniyeti ve gelecek umudu puanlarının diğer gruplara kıyasla daha düşük olması. Bu bulgular, işsizliğin yalnızca maddi koşulları değil, gençlerin geleceğe bakışını da etkilediğini ortaya koyuyor.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor. İşsizlik ve gelecek kaygısı yaşayan her gencin depresyonda olduğu söylenemez. Depresyon, uzman değerlendirmesiyle tanı konulabilen bir ruh sağlığı sorunu. Buna karşın uzun süreli belirsizlik, yalnızlık ve sosyal destek eksikliği psikolojik iyi oluş açısından önemli riskler oluşturabiliyor.

GENÇLERİN HAYALLERİ ERTELENİYOR

Ev gençliği, yalnızca bir iş bulma meselesi olarak değerlendirildiğinde sorunun önemli bir bölümü gözden kaçıyor. Düzenli bir gelire sahip olamayan gençler, arkadaşlarıyla buluşmaktan tatil yapmaya, kendi evine çıkmaktan gelecek planları kurmaya kadar pek çok konuda kararlarını ekonomik koşullara göre şekillendiriyor.

Bir işte çalışmak, yalnızca para kazanmak anlamına gelmiyor. Aynı zamanda bireyin sosyal çevre edinmesini, kendisini üretken hissetmesini ve bağımsız bir yaşam kurmasını da sağlıyor. Bu imkânlardan uzak kalan gençler ise zamanla kendilerini hayatın dışında kalmış hissedebiliyor.

Araştırmalar, ev gençliğinin arkasında işsizlikten ekonomik yetersizliğe, ailevi sorumluluklardan psikolojik yorgunluğa kadar uzanan çok katmanlı bir sorun bulunduğunu gösteriyor.