Gelişigüzel vitamin kullanımı tehlike saçıyor: Uzmanlardan kritik uyarı

Vitamin ve gıda takviyelerinin bilinçsiz kullanımı, son yıllarda hem Türkiye’de hem dünyada ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Uzmanlar, özellikle yüksek dozda ve kontrolsüz alınan vitaminlerin zehirlenmeden organ yetmezliğine kadar uzanan riskler barındırdığı konusunda uyarıyor. 61’inci Türk Pediatri Kongresi’nde yapılan açıklamalar, konunun ciddiyetini bir kez daha gözler önüne serdi.

KONTROLSÜZ VİTAMİN KULLANIMI ALARM VERİYOR

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Ertuğrul Kıykım, vitamin ve gıda takviyelerinin gelişigüzel kullanımının tehlikelerine dikkat çekti. Özellikle son yıllarda takviye ürünlere olan ilginin artmasıyla birlikte sağlık sorunlarında da ciddi bir yükseliş yaşandığını belirten Kıykım, “Bunun temel sebebi gıda takviyesi ürünlerindeki artış. Türkiye’de de çok ciddi oranda, üstelik kontrolsüz vitamin, gıda takviyesi tüketimi var.” ifadelerini kullandı.

ABD’de ilaca bağlı karaciğer yetmezliği vakalarının yaklaşık 10 kat artmasının da bu durumla doğrudan ilişkili olduğunu vurgulayan uzmanlar, benzer risklerin Türkiye için de geçerli olduğuna dikkat çekiyor.

DOĞAL VE YAPAY VİTAMİN AYRIMI ÖNEMLİ

Uzmanlara göre doğal yollarla alınan vitamin ve minerallerin biyoyararlanımı daha yüksek. Yani vücut tarafından daha kolay emilip kullanılabiliyor. Ancak günümüzde birçok kişi, beslenme düzenini gözden geçirmek yerine doğrudan takviye ürünlere yöneliyor.

Yapay vitamin ve minerallerin de belirli durumlarda kullanılması gerekse de bu ürünlerin mutlaka uzman önerisiyle alınması gerekiyor. Hekim, diyetisyen ya da eczacı kontrolü olmadan kullanılan ürünler ise ciddi riskler oluşturabiliyor.

SOSYAL MEDYA ETKİSİ ENDİŞE VERİYOR

Vitamin kullanımındaki artışın önemli nedenlerinden biri de sosyal medya. Özellikle ebeveynler, çocuklarının daha başarılı olması veya bağışıklığının güçlenmesi amacıyla bilinçsiz şekilde takviye ürünlere başvurabiliyor.

Bu duruma dikkat çeken Prof. Dr. Kıykım, “Çocuklara ‘Daha iyi des çalışır’ düşüncesiyle bile bunlar kullandırılıyor. Çoklu vitamin zehirlenmeleri gördük” diyerek tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi.

DENETİM EKSİKLİĞİ RİSKLERİ ARTIRIYOR

Türkiye’de vitamin ve mineral takviyelerinin üretim ve ruhsat süreçleri de tartışma konusu. Bu ürünler için Sağlık Bakanlığı onayı aranmazken, üreticilerin sunduğu belgeler doğrultusunda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından izin veriliyor.

Bu durum, piyasada denetimsiz ve güvenilir olmayan ürünlerin bulunmasına zemin hazırlıyor. Eczaneler ve internet üzerinden kolayca temin edilebilen yüzlerce farklı ürün, tüketiciler için risk oluşturabiliyor.

MERDİVEN ALTI ÜRÜNLER TEHLİKE SAÇIYOR

Uzmanlar, özellikle “merdiven altı” olarak tabir edilen denetimsiz üretimlerin büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtiyor. Herhangi bir kalite kontrolünden geçmeyen bu ürünler, sadece etiketlenerek piyasaya sürülebiliyor. Kıykım bu konuda şu uyarıyı yaptı: “Merdiven altı ürünler var. Üretimi hiçbir denetimden geçmemiş, sadece etiketlenerek piyasaya sürülen bu ürünler ciddi sağlık sorunlarına neden oluyor.”

FAZLA VİTAMİN ZEHİRLENMEYE YOL AÇABİLİR

Vitaminlerin fazlasının zararlı olabileceği gerçeği çoğu zaman göz ardı ediliyor. Özellikle yağda eriyen A, D, E ve K vitaminleri vücutta birikerek toksik etki oluşturabiliyor.

En sık karşılaşılan örneklerden biri D vitamini fazlalığı. Aşırı D vitamini alımı, kandaki kalsiyum seviyesini yükselterek böbreklerde kalsiyum birikimine neden olabiliyor. Bu durum, zamanla böbrek hasarına kadar ilerleyebiliyor. Türkiye’de bebek ve çocuklarda D vitamini zehirlenmesi vakalarının zaman zaman raporlanması da bu riskin somut bir göstergesi.

SUDA ERİYEN VİTAMİNLER DE MASUM DEĞİL

Genellikle zararsız olduğu düşünülen suda eriyen vitaminler de yüksek dozda alındığında sorun yaratabiliyor. Örneğin C vitamini fazlalığı, böbrek taşı oluşumuna zemin hazırlayabiliyor. Bu nedenle “fazlası zararsızdır” algısı son derece yanlış. Her vitaminin belirli bir ihtiyaç düzeyi bulunuyor ve bu sınırın aşılması sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

UZMANLAR UYARIYOR: KENDİ KENDİNİZE TAKVİYE ALMAYIN

Tüm bu veriler ışığında uzmanlar, vitamin ve gıda takviyelerinin mutlaka bir sağlık profesyonelinin önerisiyle kullanılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireyler için bu durum daha da kritik önem taşıyor. Kontrolsüz kullanımın ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirten uzmanlar, dengeli ve yeterli beslenmenin her zaman ilk tercih olması gerektiğinin altını çiziyor.