Modern iş dünyasının en büyük paradoksu genellikle aşırı yoğunluk, bitmek bilmeyen toplantılar ve yetişmeyen projeler üzerinden okunur. Ancak Paris İstinaf Mahkemesi'nin verdiği son karar, madalyonun diğer yüzünü, yani "hiçbir şey yapmama" lüksünün getirdiği yıkıcı psikolojik maliyeti gözler önüne serdi.
Fransa’da bir şirkette yıllarca çalıştırılmadan, masasında adeta atıl bırakılan bir çalışanın kazandığı hukuk zaferi, iş dünyasında "bore-out" (can sıkıntısı sendromu) tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Almanya'nın Dortmund kentinde 1 euroya döner ortalığı karıştırdıDünya"BORE-OUT" NEDİR? AŞIRI İŞ YÜKÜNÜN ANTİTEZİ
İngilizce literatüre "bore-out" olarak geçen kavram, iş yerinde sürekli can sıkıntısı, işlevsizlik ve derin bir mesleki tatminsizlik halini ifade ediyor. Tıpkı aşırı çalışmanın yol açtığı burn-out (tükenmişlik sendromu) gibi, çalışana uzun süre anlamlı görev verilmemesi ve sistem dışına itilmesi de hem ruhsal hem de fiziksel sağlığı tehdit eden sinsi bir tehlike olarak öne çıkıyor.
Fransa’da bu tartışmaların odağına yerleşen isim ise Frédéric Desnard oldu.
KİŞİSEL ASİSTANLIKTAN ÜTÜ İŞLERİNE: BİR "DÜŞÜŞ" HİKAYESİ
2006 yılında parfüm tasarımı ve pazarlaması alanında faaliyet gösteren Interparfums şirketinde işe başlayan Desnard, genel hizmetlerden sorumlu yönetici olarak göreve başladı. İlk başlarda şirket içi etkinlikleri koordine etmesi beklenen Desnard’ın iddiasına göre, zamanla sorumlulukları elinden alındı ve kendisi kasıtlı bir boşluğa sürüklendi.
Franceinfo’nun aktardığına göre, süreç öyle bir noktaya geldi ki Desnard, yöneticisinin tabletini yapılandırmak veya evindeki ütü işleriyle ilgilenmek gibi tamamen profesyonel sınırların dışındaki görevleri yapmak zorunda kaldı. Yapılan tüm çağrılara ve anlamlı iş taleplerine şirket yönetiminden olumlu yanıt alamayan çalışan, hızla derin bir depresyona sürüklendi.
AVUKATINDAN ÇARPICI TANIM: "MESLEKİ ZOMBİ"
2014 yılında, sık sık aldığı sağlık raporları gerekçe gösterilerek işten çıkarılan Desnard, bu tablonun arkasında iş yerindeki izolasyonun olduğunu savundu. Bir epilepsi nöbetinin ardından geçirdiği trafik kazası nedeniyle aylarca raporlu kalan Desnard'ın avukatı Montasser Charni, yaşananları "müvekkilimin mesleki bir zombiye dönüştürülmesi" olarak nitelendirdi.
Şirket cephesi ise iddiaları sert bir dille yadım etti. Şirket avukatı Jean-Philippe Benissan, Desnard’ın yıllık 80 bin euronun üzerinde yüksek bir maaş aldığını, buna rağmen yıllar boyunca yönetimle durumuna dair herhangi bir e-posta paylaşmadığını ve iş sağlığı ve güvenliği kuruluna başvurmadığını belirterek suçlamaların tutarsız olduğunu öne sürdü.
MAHKEMEDEN EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR
İlk aşamada yerel İş Mahkemesi’nin çalışan lehine hükmettiği dosya, işverenin itirazı üzerine Paris İstinaf Mahkemesi'ne taşındı.
Mahkeme, Desnard’ın iş yerinde ciddi bir faaliyet eksikliği ve can sıkıntısı yaşadığını, bunun da doğrudan sağlık durumunun kötüleşmesine zemin hazırladığını kabul etti. Karar sonucunda eski işverenin, çalışanına 40 bin euro (yaklaşık 2 milyon 234 bin TL) tazminat ödemesine hükmedildi.
HUKUKEN "BORE-OUT" VAR MI?
Dava, Fransa’da bore-out kavramının hukuki karşılığına dair önemli detayları da gün ışığına çıkardı. İş hukuku uzmanları, bore-out’un tek başına yasal bir meslek hastalığı veya ayrı bir hukuki kategori olarak tanımlanmadığına dikkat çekiyor.
Bunun yerine; çalışanın kasıtlı olarak işten soyutlanması, dışlanması ve çalışma koşullarının sistematik biçimde kötüleştirilmesi, koşulları oluştuğunda doğrudan psikolojik taciz (mobbing) kapsamında değerlendiriliyor. Fransa İş Kanunu’nun L 1152-1 maddesi de çalışanların, fiziksel veya ruhsal sağlığına zarar verebilecek tekrarlanan psikolojik taciz eylemlerine karşı yasal güvence sağlıyor.
Uzmanlar, her görev verilmeme durumunun otomatik olarak psikolojik taciz anlamına gelmediğini; işverenin niyetinin, çalışanın gerçekten tecrit edilip edilmediğinin ve tüm bunların birey üzerindeki somut etkilerinin mahkemelerde titizlikle incelenmesi gerektiğinin altını çiziyor.
