Uygulanan enflasyonla mücadele programı sanayide çarkları durma noktasına getirirken, ekonomideki kötü gidişatın faturası yine vatandaşa kesilmeye hazırlanıyor. Ekonomi yazarı ve analist Erdal Sağlam’ın kaleme aldığı son değerlendirmeler, bütçede oluşan devasa deliğin kapanması için yıl sonu beklenmeden ağır bir zam dalgasının yola çıktığını ortaya koydu.
SANAYİDE "BIÇAK KEMİĞE DAYANDI" İSYANI
Erdal Sağlam'ın analizine göre, sanayi sektöründen yükselen şikayetler artık gizlenemez boyutlara ulaştı. Kurların hızlanmasını ve ucuz finansman kanallarının açılmasını talep eden sanayicilerin yaşadığı darboğaz, İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan'ın "bıçak kemiğe dayandı" uyarısıyla da netlik kazandı.
Sağlam, sanayideki kapasite kullanım oranının yüzde 73,50'ye kadar gerilediğini belirterek, bu rakamın pandemi dönemi hariç tutulduğunda Rahip Brunson krizinden (yüzde 73,70) bile daha kötü bir tabloya işaret ettiğini vurguladı.
Turizmdeki durgunluğun da etkisiyle 2026 yılı ekonomik büyüme beklentilerinin şimdiden yüzde 2 ila 2,5 seviyelerine kadar düştüğü ifade ediliyor.
MERKEZ BANKASI FAİZ İNDİRİMİNDE SIKIŞTI
Analizinde Merkez Bankası'nın (TCMB) zorlu sınavına da değinen Sağlam, ekonomideki yavaşlamaya rağmen enflasyon direnci nedeniyle faiz indirimlerinin geciktiğine dikkat çekiyor. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın fonlama maliyetini politika faizine çekecekleri yönündeki sinyallerine rağmen somut adım atılamadığını belirten Sağlam, yabancı bankaların Ekim ve Aralık aylarında yapılabilecek 1'er puanlık indirimlerle yıl sonunda faizin yüzde 35'e çekilebileceğini öngördüğünü aktarıyor. Ancak Sağlam'a göre, Ağustos ayı enflasyonunun yüzde 2 civarında gelmesi, yıl sonu hedefinin yüzde 30'un altına inmesini imkansız kılıyor ve piyasalar yılı yüzde 31-32 bandında kapatmayı bekliyor.
500 MİLYARLIK KAYIP ELEKTRİK VE DOĞAL GAZ ZAMMIYLA ÇIKACAK
Erdal Sağlam'ın analizindeki en çarpıcı bölüm ise yaklaşan zam kasırgası. İran savaşı ve petrol fiyatlarının 90 doların üzerine çıkmasının bütçe dengelerini altüst ettiğini belirten Sağlam, motorinden alınan verginin sıfırlanmasına rağmen fiyat artışlarının sürdüğünü ve bu durumun yıl sonuna kadar bütçede 500 milyar TL'lik bir gelir kaybı yaratacağını ifade etti.
Sağlam'ın edindiği bilgilere ve piyasa beklentilerine göre, iktidar bu devasa açığı telafi etmek için yıl sonunu beklemeden elektrik ve doğal gaz gibi kamu tarifelerine ağır zamlar yapmaya hazırlanıyor. Ayrıca bu süreçte döviz kurlarının da bir miktar serbest bırakılarak hızlandırılması masadaki en güçlü ihtimaller arasında.
2027 İÇİN UMUT YOK: PROGRAM ÇÖKTÜ
Eylül ayında açıklanacak Orta Vadeli Program'a (OVP) dair beklentileri de özetleyen Sağlam, iş dünyasının OVP'den artık bir "müjde" beklemediğinin altını çiziyor. Özellikle 2027 yılı enflasyon hedefinin yüzde 20'nin altında tutulmasının piyasalarca "gerçek dışı" bulunacağını belirten Sağlam, en iyimser beklentinin yüzde 25 bandında olduğunu ifade ediyor.
Sağlam analizini oldukça karamsar bir tabloyla noktalıyor.
Dördüncü yılına giren mevcut ekonomi programı, enflasyonu düşürme ve büyümeye geçiş hedeflerinde başarısız oldu. Yoksullaşmayı artıran bu yönetim anlayışı, sanayiyi de durma noktasına getirirken, büyük ihtimalle seçimlerin yapılacağı 2027 yılı için ekonomide hiçbir umut ışığı bırakmıyor.
