Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), tarihin en uzun süren BM iklim zirvesi olarak 14’üncü gününde sona erdi. Örtü kararında uzlaşmaya varılamayan konferansın kapanışında konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "Maalesef bazı ülkelerimiz bu tarihi sorumluluğun gerektirdiği gayreti ve esnekliği gösteremedi. Dünya beklemiyor. Afetler beklemiyor. Gelecek kuşaklar beklemiyor" dedi.

Türkiye’nin başkanlığında, Avustralya’nın ise müzakereler başkanlığında yürütülen COP31, Antalya’da 9 Kasım’da başlayan görüşmelerin 22 Kasım’a kadar uzamasıyla tamamlandı. EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu’nda gerçekleştirilen kapanış genel kurulunda; fosil yakıtlardan uzaklaşma, emisyonların azaltılması ve iklim finansmanı konularındaki görüş ayrılıkları nedeniyle Antalya Mutabakatı olarak da adlandırılan örtü kararı üzerinde uzlaşma sağlanamadı.

Planlanan kapanış tarihinden iki gün sonra sona eren konferans, tarihin en uzun süreli BM iklim zirvesi olarak kayıtlara geçti. Örtü kararı kabul edilmezken adil geçiş, küresel uyum hedefi ve iklim finansmanı çalışma programları gibi diğer gündem başlıklarında çeşitli kararlar alındı.

"BAZI ÜLKELERİMİZ GEREKEN GAYRETİ VE ESNEKLİĞİ GÖSTEREMEDİ"

Kapanış genel kurulunun sonunda delegelere seslenen Bakan Kurum, Antalya’da iki haftayı aşkın süredir yoğun müzakereler gerçekleştirildiğini belirterek bazı ülkelerin uzlaşı için gerekli esnekliği göstermediğini söyledi. Kurum, "İki hafta boyunca burada büyük uğraşlar verdik. Bu salonda geçen her saatin dünyanın başka bir köşesinde yaşanan büyük bir insanlık meselesine karşı geldiğini bilen biri olarak şunu açıkça söylemek istiyorum. Maalesef bazı ülkelerimiz bu tarihi sorumluluğun gerektirdiği gayreti ve esnekliği gösteremedi. Ancak ortak geleceğimizi ilgilendiren böylesine hayati bir meselede bütün tarafların çözüm için daha fazla sorumluluk üstlenmesini beklerdik. Çünkü iklim değişikliği bizim müzakere takvimimize göre ilerlemiyor. Dünya beklemiyor. Afetler beklemiyor. Gelecek kuşaklar beklemiyor. Ortaya koyduğumuz eylem gündemi, geliştirdiğimiz iş birlikleri ve kurduğumuz uluslararası ortaklıklar bu emeğin kalıcı kazanımlarıdır" diye konuştu.

COP31 tarihin en uzun iklim zirvesi olarak sona erdi: Uzlaşı sağlanamadı - Resim : 2

"ALDIĞIMIZ KARARLARI ZAMANINDA UYGULAMAK İNSANLARA KARŞI SORUMLULUĞUMUZDUR"

Konferans süresince gerçekleştirilen çalışmaları değerlendiren Kurum, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan afetlere dikkat çekti. İspanya ve Fransa’da etkili olan sıcak hava dalgaları ve orman yangınları, Nepal’de meydana gelen buzul kaynaklı sel ile İstanbul’da yaşanan şiddetli yağışları hatırlatan Kurum, "Bu vesileyle afetlerde yakınlarını kaybeden ailelerin acısını paylaştığımı ifade etmek istiyorum. Bu afetler bize gösteriyor ki burada birlikte aldığımız kararları zamanında uygulamak, insanlara karşı sorumluluğumuzdur. Bu sorumluluğu hep birlikte üstlendik. Antalya’da rekor katılımcıyı ortak bir amaç etrafında buluşturduk ve Mavi Bölge ile Yeşil Bölge’de düzenlediğimiz etkinliklerle iklim hedeflerini somut projelere dönüştürecek iş birliklerini geliştirdik" dedi.

"DİYALOG, UZLAŞI VE AKSİYON DERKEN KASTETTİĞİMİZ BUYDU"

Türkiye’nin COP31 Başkanlığı, Avustralya Müzakereler Başkanlığı ve BM İklim Değişikliği Sekretaryası arasında yakın koordinasyon sağlandığını belirten Kurum, taraflar ve gözlemci kuruluşlarla düzenli istişarelerde bulunulduğunu aktardı. Son günlerde belirginleşen görüş ayrılıklarını gidermek amacıyla divanı topladıklarını anlatan Kurum, "Bakanları, müzakere gruplarını ve gözlemci temsilcilerini aynı salonda dinledik. Her heyete atabileceği adımı, ihtiyaç duyduğu desteği ve başka bir heyetin hangi önerisine katkı verebileceğini sorduk. Diyalog, uzlaşı ve aksiyon derken kastettiğimiz çalışma buydu. Bir ülkenin önündeki engeli başka bir ülkenin sunabileceği imkanla buluşturduğumuzda uzlaşı için alan açılıyor" şeklinde konuştu.

Kadınların, gençlerin ve iklim değişikliğinin etkilerini en ağır biçimde yaşayan toplulukların beklentilerini de müzakere sürecine dahil ettiklerini kaydeden Kurum, farklı ülkelerin kalkınma ihtiyaçlarını dikkate alarak ortak iklim eylemini güçlendirmeyi amaçladıklarını ifade etti.

"YAKLAŞIK 80 ÜLKE YÜZDE 35 ELEKTRİFİKASYON HEDEFİNİ DESTEKLEDİ"

COP31’i bir uygulama konferansına dönüştürmek amacıyla eylem gündemini 10 öncelik üzerinden şekillendirdiklerini belirten Bakan Kurum, enerji dönüşümü alanındaki önemli kazanımlardan birinin "35’e 35 küresel elektrifikasyon" taahhüdü olduğunu söyledi. Kurum, "Dünya enerji tüketiminin yarısından fazlasını temsil eden yaklaşık 80 ülke, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma yönündeki ortak hedefimize destek verdi" dedi.

Elektrifikasyon çalışmalarının yalnızca siyasi taahhütlerle sınırlı olmadığını vurgulayan Kurum, 150’den fazla ülke ve Avrupa Birliği’nin yanı sıra 37 şehir ile 260’tan fazla şirketin somut çalışmalarının Antalya’da gündeme getirildiğini belirtti. Uluslararası Enerji Ajansının analizlerine işaret eden Kurum, küresel hedefin gerçekleştirilmesinin 2035 yılında yıllık 8 milyar ton emisyon azaltımı ve 400 milyar dolarlık enerji ithalatı tasarrufu sağlayabileceğini kaydetti.

SIFIR ATIK'TA YÜZDE 15 DÖNGÜSEL MALZEME HEDEFİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde Türkiye’de hayata geçirilen Sıfır Atık Hareketi’nin Antalya Liderler Zirvesi’nin gündeminde de yer aldığını belirten Kurum, şöyle konuştu:

"2035’e kadar belediye katı atık miktarındaki artış hızını yarı yarıya indirmeyi ve üretimde döngüsel malzeme kullanımını en az yüzde 15’e çıkarmayı hedefledik. Belediyeler ve üreticilerle israfın önlenmesini, kaynakların ekonomiye yeniden kazandırılmasını ve organik atıklardan kaynaklanan metan salınımının azaltılmasını ele aldık. Denizleri ve okyanusları korumak için Antalya’da Mavi COP anlayışını ortaya koyduk. Rio Sinerjileri çalışmalarımızla iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve çölleşmeyle mücadele arasında daha geniş bir iş birliği kurmayı hedefledik."

İklim planlarının somut yatırımlara dönüştürülmesinin uzun zaman alabildiğine dikkat çeken Kurum, bu süreci hızlandırmak için İklim Uygulama Köprüsü girişimini geliştirdiklerini söyledi. Kurum, "Etiyopya, Fiji, Endonezya, Pakistan ve Özbekistan ilk pilot ülkelerimiz oldu. Her ülkenin kendi önceliklerinden başlayarak proje hazırlığını, teknik desteği ve uygun finansman arayışını birlikte yürüteceğiz" dedi.

"KONFERANS BURADA SONA ERİYOR, SORUMLULUĞUMUZ DEVAM EDİYOR"

Türkiye’nin COP31 Başkanlığı çerçevesindeki sorumluluğunun konferansın tamamlanmasının ardından da süreceğini vurgulayan Kurum, "Konferans burada sona eriyor. Türkiye’nin COP31 Başkanlığı olarak sorumluluğu devam ediyor. Önümüzdeki dönemde Antalya’da duyurduğumuz girişimleri ortaklarımızla birlikte izleyeceğiz. Biz Türkiye’de insanların emeklerini birleştirip ortak bir işi tamamlamasına imece deriz. Bir şehrin ihtiyacını belediyesi bilir. Bilim insanı riski ölçer. Finans kuruluşu yatırımın önünü açabilir. Bu katkılar aynı yerde buluştuğunda yıllardır bekleyen bir iş yapılabilir. Antalya’da başlattığımız imeceyi böyle sürdürelim" ifadelerini kullandı.

ANTALYA HALKINA TEŞEKKÜR KARARLARI ÜÇ AYRI TOPLANTIDA KABUL EDİLDİ

Kapanış genel kurulunda, Etiyopya temsilcisinin önerisi üzerine Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ne, Avustralya Hükümeti’ne ve Antalya halkına teşekkür edilmesini içeren karar taslakları da gündeme geldi. Konferansın düzenlenmesine sağlanan katkılar ve gösterilen misafirperverlik dolayısıyla teşekkür edilmesini öngören kararlar, Taraflar Konferansı (COP), Kyoto Protokolü Taraflar Toplantısı (CMP) ve Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı (CMA) tarafından ayrı ayrı ve itirazsız kabul edildi.

"RANDEVU İSTEYEN HER DELEGEYLE GÖRÜŞTÜK"

Kapanış oturumlarında Gana temsilcisinin sözünün kesilmesiyle ilgili yaşanan tartışmaya da değinen Kurum, böyle bir amaçlarının bulunmadığını ve bütün ülkelerin görüşlerini özgürce dile getirebilmesini önemsediklerini söyledi. Kurum, "Hangi grup görüşmek isterse, hangi delege bizden randevu istese verdik, görüştük. Uzlaşı için zemin oluşturmaya gayret gösterdik. Ve sonuna kadar da bu gayreti göstermeye devam edeceğiz. Tekrar Gana Devleti’nden, kıymetli bakanımızdan da yanlış anlamadan dolayı affımızı, özrümüzü kendilerine sunuyoruz" ifadelerini kullandı.

Ardından Afrika Grubu adına söz alan Gana temsilcisi, Bakan Kurum’un özrünü kabul ettiğini belirterek iki ülkenin dost olduğunu ifade etti.

"DÜNYA BÖYLE BİR ANIN TEKRARINI KALDIRAMAZ"

BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, COP31’de örtü kararı üzerinde uzlaşma sağlanamamasından duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. İklim değişikliğinin etkilerinin dünya genelinde giderek ağırlaştığını belirten Stiell, müzakerelerde bilimsel verilerin temel alınması gerektiğini vurgulayarak, "İklim değişikliğinin etkileri dünya genelinde giderek ağırlaşıyor. Fosil yakıtların maliyetleri bütün ekonomilerde enflasyonu körüklüyor. Küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını aşması yaklaşıyor. Dünya, böyle bir anın tekrarını kaldıramaz. Müzakere sürecimizin kuralları ve geçmiş uygulamaları, yaklaşık 200 ülkeyi bir araya getirmek üzere tasarlandı. Son on yılda defalarca gördüğümüz gibi bu süreç sonuçlar ortaya koyabiliyor" dedi.

İklim müzakerelerinin mevcut yapısının modernleştirilmesi ve reformdan geçirilmesi gerektiğini belirten Stiell, COP31’de başta adil geçiş olmak üzere önemli kararların kabul edildiğini, eylem gündeminde ise altı farklı eksende somut ilerleme kaydedildiğini söyledi. Stiell, tarım ve gıda sistemleri, şehirlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılması ve elektrifikasyon alanlarında yürütülen çalışmalara dikkat çekti.

"DERİN BİR HAYAL KIRIKLIĞI"

COP31 Müzakereler Başkan Yardımcısı ve Avustralya Başmüzakerecisi Dr. Sally Box da örtü kararı üzerinde uzlaşma sağlanamamasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Tarafların görüşlerini birbirine yaklaştırmak için son ana kadar çaba gösterdiklerini belirten Box, "Ancak sonuçta tarafların tutumları uzlaştırılamadı. Bu, derin bir hayal kırıklığıdır. Uzlaşıya dayalı bir süreçte, taraflar görüşlerinde ilerleme sağlayamadığında hiçbir başkanlık veya müzakere ekibi kendi başına bir anlaşma sağlayamaz" dedi.

Adil geçiş, iklim finansmanı çalışma programları ve Uyum Fonu’nun Paris Anlaşması kapsamındaki işleyişine ilişkin önemli kararların alındığını kaydeden Box, Türkiye ve Avustralya’nın konferans boyunca tek ekip anlayışıyla hareket ettiğini belirterek Bakan Kurum’a ve Türk heyetine teşekkür etti.

ÖRTÜ KARARINDA UZLAŞMA SAĞLANAMADI, FİNANSMAN ELEŞTİRİLERİ ÖNE ÇIKTI

Kapanış genel kurulunda Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize’nin de aralarında bulunduğu taraflar; fosil yakıtlardan uzaklaşma, 1,5 derece hedefi ve iklim finansmanına ilişkin düzenlemeleri yetersiz buldukları gerekçesiyle örtü kararına itiraz etti. Bazı ülkeler ise metindeki eksikliklere rağmen Başkanlık tarafından sunulan karar taslağının kabul edilmesi yönünde görüş bildirdi.

Örtü kararında uzlaşıya varılamaması nedeniyle taslakta yer alan bazı hedefler resmî karara dönüşmedi. Emisyon azaltımı çalışma programı ve Küresel Çevre Fonu’na (GEF) yönelik yönlendirmeler konusunda da anlaşma sağlanamadı.

Afrika Grubu adına söz alan Gana temsilcisi, uyum finansmanı ve emisyon azaltımı konularında beklentilerinin karşılanmadığını dile getirdi. Kenya temsilcisi ise gelişmekte olan ülkelerin finansman taleplerine yeterli yanıt verilmediğini savunarak, "Afrika buraya finansman için geldi. Ancak finansman konusunda kapılar tamamen kapandı" dedi.

Kadınlar, gençler, yerel yönetimler, özel sektör ve çevre örgütleri adına konuşan temsilciler de fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı, adil geçiş ve 1,5 derece hedefi konularında daha güçlü sonuçlara ulaşılması gerektiğini vurguladı.

COP32, ETİYOPYA’DA DÜZENLENECEK

Gelecek dönem COP32 Başkanlığı adına konuşan Etiyopya temsilcisi, uluslararası iklim iş birliğinin kesintisiz sürdürülmesi ve Antalya’da başlatılan çalışmaların somut sonuçlara dönüştürülmesi gerektiğini söyledi. Temsilci, "COP32, Umut COP’u olacaktır. Ancak soyut bir umuttan söz etmiyoruz. İş birliğine dayanan, güvenle güçlenen ve somut sonuçlarla inandırıcılık kazanan bir umuttan söz ediyoruz" dedi.

"TIKANAN MÜZAKERELERİ TÜM DÜNYANIN TAKDİRİNE BIRAKIYORUM"

Kapanış genel kurulunun sonunda yeniden söz alan Bakan Murat Kurum, müzakere sürecinde samimiyetle çaba gösteren tüm ülkelere, müzakerecilere, bakanlık çalışanlarına, Avustralya heyetine ve BM İklim Değişikliği Sekretaryasına teşekkür etti.

Kurum, "Bugün burada yaşananları, tıkanan müzakereleri ve süreçleri tüm dünyanın ve insanlığın takdirine bırakıyorum. Az sonra vuracağım tokmak bu oturumu kapatacaktır. Ancak mücadelemiz devam edecektir" dedi.