Çeyiz hesabında 27 yaş engeli: Gençler devlet desteğinden neden vazgeçiyor?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 2016 yılında uygulamaya konulan çeyiz hesabı sistemi, evlenmeyi planlayan gençlerin düzenli birikim yapmasını teşvik etmeyi amaçlıyor. Ancak aradan geçen 10 yılda sistemin gençlerden beklenen ilgiyi görmediği ortaya çıktı.

TCLira yazarı Prof. Dr. Cem Başlevent, çeyiz hesabındaki koşulları ve gençlerin neden sistemden uzak durduğunu kaleme aldı. Başlevent, uygulamanın evlenecek gençlerin ihtiyaçları doğrultusunda yeniden düzenlenmesi gerektiğini vurguladı.

EN AZ ÜÇ YIL PARA YATIRMA ŞARTI
Çeyiz hesabı sistemine katılan gençlerin, programa dahil bankalardan birinde hesap açarak düzenli ödeme yapması gerekiyor. Devlet katkısına hak kazanabilmek için hesaba en az üç yıl boyunca para yatırılması şartı bulunuyor.

Düzenli ödeme süresi uzadıkça devlet katkısı oranı yüzde 20’den yüzde 25’e kadar yükseliyor. 2026 yılı itibarıyla hesaba yapılabilecek aylık ödemelerin alt sınırı yaklaşık 1.800, üst sınırı ise 18 bin lira olarak uygulanıyor. Hesap açılırken bir defaya mahsus olmak üzere 270 bin liraya kadar toplu ödeme yapılabiliyor.

1 MİLYON LİRA BİRİKTİRENE 105 BİN LİRA DESTEK
Devlet katkısının hesaplanmasında, hesabın evlilik tarihindeki birikimi esas alınıyor. Ancak birikim tutarı ne kadar yüksek olursa olsun, devlet desteği belirlenen üst sınırı aşamıyor.

Başlevent, sistemdeki bu sınırlamayı şu sözlerle anlattı:

“Evlilik tarihinde çeyiz hesabınızda 1 milyon lira olsa dahi 250 bin lira yerine yaklaşık 105 bin lira destek alabiliyorsunuz.”
Devlet katkısına hak kazananların, evlilik tarihinden itibaren altı ay içerisinde uluslararası aile cüzdanı ile ilk evliliklerini yaptıklarını gösteren belgeyi hesabın açıldığı banka şubesine teslim etmeleri gerekiyor.

AKTİF HESAP SAYISI BİNİN ALTINA DÜŞTÜ
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2025 Yılı Faaliyet Raporu, çeyiz hesabına yönelik ilginin giderek azaldığını gözler önüne serdi.

Rapora göre tüm bankalardaki aktif çeyiz hesabı sayısı bir yılda 1.345’ten 875’e geriledi. Hesaplardaki toplam mevduat miktarı ise 52 milyon lirada kaldı.

Başlevent, ortaya çıkan tabloyu şöyle değerlendirdi:

“Bu sistemin uygulamaya konmasının üzerinden 10 yıl geçmiş olmasına rağmen, çok bilinen ve faydalanılan bir program olduğunu söylemek mümkün değil.”
Türkiye genelindeki aktif katılımcı sayısının binin altına düşmesi, uygulamanın hedef kitlesi olan gençlere ulaşamadığı tartışmasını da beraberinde getirdi.

27 YAŞ SINIRI GENÇLERİ NASIL ETKİLİYOR?
Başlevent’e göre sistemin ilgi görmemesinin temel nedenlerinden biri, devlet katkısından yararlanabilmek için evliliğin 27 yaş doldurulmadan yapılmasının zorunlu olması.

Üniversite eğitimini tamamlayan gençlerin çalışma hayatına çoğunlukla 23-24 yaşlarında başlayabildiğini belirten Başlevent, düzenli birikim yapabilecek gelir düzeyine ulaşmanın da birkaç yıl aldığını ifade etti.

Prof. Dr. Başlevent, yaş sınırının yarattığı sorunu şu ifadelerle anlattı:

“Günümüzde üniversiteye giden bir genç okulunu bitirip para kazanmaya başladığında zaten 23-24 yaşına gelmiş oluyor. Birikim yapabilecek bir maaşa sahip olması da belli bir süre gerektiriyor. Buna da 25 yaş dersek ve üstüne de 3 yıl koyarsak 28 yaşa ulaşıyoruz ki bu da devlet desteği hakkını kaybetmek anlamına geliyor.”
Sisteme göre bir genç 25 yaşında çeyiz hesabı açıp zorunlu üç yıllık ödeme süresini tamamladığında 28 yaşına ulaşıyor. Bu durumda devlet desteğinden yararlanma hakkını kaybediyor.

Başlevent, daha erken yaşta para biriktirme imkânına sahip gençlerin de gelecekteki evlilik tarihlerini öngöremedikleri için sisteme mesafeli durduğunu belirtti:

“Maddi durumu daha erken yaşlarda para biriktirmeye uygun olan gençler de 27 yaşına kadar evleneceklerinden emin olmadıkları için sistemi cazip bulmuyor olmalılar.”

2026 yılı için belirlenen devlet katkısı tutarları şöyle:

36 aydan az ödeme yapanlar devlet katkısı alamıyor.
36-47 ay ödeme yapanlara yüzde 20 oranında ve en fazla 75 bin 548 lira katkı sağlanıyor.
48-59 ay ödeme yapanlara yüzde 22 oranında ve en fazla 87 bin 170 lira veriliyor.
60 ay ve üzerinde ödeme yapanlara yüzde 25 oranında ve en fazla 104 bin 605 lira katkı ödeniyor.