Bir şehir çökmeye başladı: Sokaklar ve yollar ikiye bölünüyor

Meksika’nın başkenti Meksiko, tarihinin en ağır jeolojik felaketlerinden biriyle mücadele ediyor. Şehrin altında devam eden sessiz çökme, yüzeyde devasa çatlakların belirmesine neden olurken; binaları, yolları ve tüm kentsel altyapıyı ciddi bir yıkım riskiyle karşı karşıya bırakıyor.

ESKİ GÖL YATAĞINDA GERİ DÖNÜŞSÜZ SIKIŞMA

Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi ve NASA tarafından gerçekleştirilen kapsamlı araştırmalar, felaketin arkasındaki temel dinamiği ortaya koydu. Tarihsel olarak bir göl yatağının üzerine inşa edilen kentte, kontrolsüz ve aşırı yeraltı suyu çekimi nedeniyle toprağın alt katmanlarındaki su tabakası tamamen boşalıyor. Bünyesindeki suyu kaybeden tortul tabakalar basıncın etkisiyle sıkışıyor ve zemin kalıcı biçimde alçalmaya başlıyor.

Üstelik bu batma süreci kentin her noktasında aynı hızda yaşanmıyor. Yeraltı su kaybının yoğunluğuna göre bazı mahallelerde yıllık çökme miktarı birkaç santimetreyle sınırlı kalırken, krizin merkez üssü sayılan bölgelerde bu oran yılda 42 santimetreyi aşıyor.

ALTYAPI PARÇALANIYOR, TARİHÎ YAPILAR EĞİM KAZANIYOR

Kentin farklı bölgelerindeki dengesiz çökme hızları, zemin üzerinde devasa bir gerilim ve baskı oluşturuyor. Yüzeyde meydana gelen kırılmalar; konutlardan metro hatlarına, su şebekelerinden ana arter yollara kadar kentsel altyapının kılcal damarlarını tahrip ediyor.

Zemindeki bu radikal değişim kentin sembolik yapılarına da yansımış durumda. Şehrin simgelerinden tarihi Bağımsızlık Meleği Anıtı’nın çevresindeki zemin yıllar içinde o kadar fazla çöktü ki, anıtın havada kalmasını önlemek ve yapıya ulaşımı sağlamak amacıyla tabanına zaman içinde 14 ek basamak inşa edilmek zorunda kalındı.

UYDU ÖLÇÜMLERİ ACI TABLOYU GÖSTERİYOR

Geleceğe yönelik senaryolar ise durumu daha da endişe verici kılmakta. NISAR uydusundan elde edilen son radar verileri, arazideki alçalmanın ayda 2 santimetreyi aşan bir hızla kesintisiz devam ettiğini kanıtlıyor. Bilim insanları, gözenek yapısını kaybeden topraktaki bu sıkışmanın fiziksel olarak geri döndürülemez olduğuna dikkat çekiyor.

Mevcut su tüketim alışkanlıklarının ve jeolojik koşulların bu şekilde sürmesi halinde, zemindeki batma sürecinin daha onlarca yıl devam edeceği öngörülüyor. En büyük tehlike ise sıkışan toprak katmanlarının doğal su depolama ve tutma kapasitesini tamamen kaybetmesi. Bu durum, Meksiko’nun gelecekte çok daha şiddetli bir su kriziyle baş başa kalacağını gösteriyor.