Batman’da beyaz altın: 170 ailenin kaderini değiştiren mucize

Batman’ın Sason ilçesinde uzun yıllardır sürdürülen ipek böcekçiliği, 170 aile için ek gelir kaynağı olmaya devam ediyor. İlçede geçen yıl 7,5 ton yaş koza üretimi yapılırken, bu yıl 10-12 ton rekolte bekleniyor.

Sason ilçesinde geçmişi 1980’li yıllar öncesine dayanan ipek böcekçiliği, 1990’lı yıllarda büyük ölçüde durma noktasına geldi. 2009-2010 yıllarında birkaç aile tarafından yeniden başlatılan üretim, bugün 170 ailenin geçim kaynaklarından biri haline geldi.

Devlet destekleriyle sürdürülen üretimde, 2025 yılında yaklaşık 7,5 ton yaş koza elde edilirken, bunun ilçe ekonomisine katkısının 9 milyon 375 bin lira olduğu belirtildi.

Tarım ve Orman İlçe Müdürü Hasip Okay, geçen yıl ilçede 7,5 ton yaş koza üretimi yapıldığını ifade ederek, “İpek böcekçiliği, dut yapraklarıyla beslenen ipek böceklerinden koza üretip bunlardan ipek elde etme işidir ve Sason'da ağırlıklı olarak ilkbaharda yapılır.

İlçede geçmişte yaygınken, 1990'lı yıllarda büyük ölçüde durmuş, daha sonra yeniden canlandırılmıştır. Kaynaklara göre modern anlamda yeniden başlatılması 2009 yılları arasında birkaç aile tarafından gerçekleştirilmiştir.

İlçemizde de toplam 170 aileye şu an itibarıyla ipek böcekçiliği yapmaktadır. Ekonomik etkileri ise istihdam oluşturur, aile gelirlerini yükseltir, dut yetiştiriciliğine teşvik eder, yerel ekonomiyi canlandırır. Sosyal etkileri ise göçü azaltmaya katkı sağlar, kadın emeğinin değerlendirilmesini sağlar, geleneksel bilgi ve kültürün korunmasına yardımcı olur ve kırsal kalkınmayı destekler.

İlçeye getirisi yaklaşık olarak 9 milyon 375 bin liradır. İpekten elde edilen lifler de giyim ürünleri, lüks tekstil ürünleri, halı ve dokuma ürünleri, perde ve döşemelik kumaşlar, yatak takımları, dikiş ve nakış iplikleri, bazı tıbbi uygulamalar da kullanılıyor. 2025 yılında yaklaşık olarak 7,5 ton yaş koza üretildi.

Bu yıl da 10 ile 12 ton arasında rekolte beklenmektedir. 2014 ve 2019 yılları arasında GAP Kalkınma Bölge Ajansı tarafından bölgemizde destekleme sağlanmıştır. İlçemizde ekonomik olarak öneme sahip olan İpek böcekçiliğinin geliştirilmesinde, yaygınlaştırılmasında ve teşviklerinden dolayı Sayın Cumhurbaşkanımıza, bakanımıza, valimize, kaymakamımıza ve il müdürümüze teşekkürlerimizi arz ederiz” dedi.

İlçede ailesiyle uzun yıllardır ipek böcekçiliği yapan Yusuf Aktaş (23) da üretim sürecinin yoğun emek gerektirdiğini belirterek, “2009 yılından beridir bu ipek böcekçiliği işiyle uğraşmaktayız.

Bursa'da bulunan firmadan yumurtaları paket halinde tedarik ettikten sonra 5 evreden oluşan bu böceği, ilk evrede yumurtanın çatlamasıyla birlikte bizimle başlamaktadır.

Böcek sadece dut yaprağıyla beslendiği için yaprakları ince ince kıyarız. Bu aşamalar ilerledikçe yaprak boyutu gittikçe büyümektedir.

En son evrede ise dallar halinde böcekleri beslemekteyiz. Sonra böcek pupa dönemine geçmektedir. Pupa döneminden sonra da en son evrede böcek artık kendini dalların ve yaprakların arasında muhafaza etmektedir. Böcek kendi kozasını örmektedir.

Bu iş gerçekten meşakkatli ve zor bir iş olduğu için zaman zaman özellikle de son evrelere doğru zorlanmaktayız, farklı bölgelerden yaprakları tedarik ettiğimizden dolayı.

Ailemle birlikte biz bu işi uzun zamandır yapmaktayız. Ek gelir olarak da faydalanmaktayız. Gerektiği noktalarda devletimiz bize desteklemelerde bulunuyor” diye konuştu.

Firyaz Aktaş (45) ise yaklaşık 17 yıldır ipek böceği üretimi yaptıklarını, büyük emekle üretimi sürdürdüklerini söyledi.