Son bir yılda; Gümüşün küresel spot fiyatları yüzde 328 oranında arttı.
Altının küresel spot fiyatları da yüzde 184 oranında arttı.
Altın ve gümüş fiyatları neden artıyor? Nereye kadar artar?
Eğer jeopolitik riskler olmasaydı, Trump ve Putin olmasaydı, dünyada otokrasi bu kadar tırmanmasaydı, altın nereye gider? sorusuna cevap vermek kolaydı. Çünkü birtakım tahribatlarına ve özellikle ülkeler arası ve bir ülke içinde gelir dağılımının aşırı bozulmasına rağmen, piyasa da yaklaşık bir denge ve istikrar olacaktı. Ama şimdi, bu delilerden birisi yerinde kalmak için savaş bile çıkarabilir. Dengeler hızla değişebilir. Bu nedenle altı nereye gider sorusuna cevap vermek zordur. Geçen sene ben böyle bir yanılgıya düşmüştüm.
Ancak, eğer piyasa şartları ve küresel ekonomik gidişatı tartışırsak kendimiz bir tahminde bulunabiliriz.
Altın ve Gümüş fiyatları neden artıyor?
Bir… Görünen ve tartışılan nedenler?
İki… Küresel konjonktürün kendini düzeltmesi
1)Tartışılan nedenler bellidir.
Jeopolitik riskler arttı… Rusya -Ukrayna savaşı, İran gerginliği ve ABD’nin toprak talepleri dahil artışta etkili oldu.
Merkez bankaları, özellikle Çin bankasının dolar rezervini azaltıp, altın rezervini artırması nedeniyle altına talebin artması fiyat artışını etkiledi.
Dolar endeksi geriledi. Endeksin gerilemesine, 2025 sonu itibarıyla ABD brüt dış borç stokunun 29,13 trilyon ABD dolar olması, Trump’ın faiz baskısı ve Trump’ın iç ve dış politikada delilikleri etkili oldu. 27 ocak 2025’te 10,427 olan dolar endeksi bir yıl sonra 26 ocak 2026 da 97,019’a geriledi. Doların zayıflaması altına talebi artırdı.
Küresel piyasada kırılganlık arttı. Bitcoin gibi fiktif varlıklar arttı. Digital para konuşulmaya başlandı. Bu nedenle reel değeri temsil eden altına talep arttı.
Belki bunlardan daha önemlisi, dünya da otokrasi tırmandı, hukuk ve demokrasi geri düştü ve bu nedenle banknota ve diğer kağıtlara güven düştü. Diktatörler gayrimenkule el koyabiliyor. Bu nedenle en cazip ve güvenilir yastık altı altın oldu.
Gümüşte artış ilave olarak gümüşün Güneş enerjisi /elektronik gibi alanlarda ve diğer sanayi de kullanılmasındaki artışta da etkili oldu.
2)Tartışılmayan neden, küresel konjonktürün kendisini düzeltmesi
Kapitalist sitemde konjonktürün (genişleme/daralma) uzun süre “hiç bozulmadan” sürmesi mümkün değildir. Sistemin içinde düzeltme mekanizmaları ve kırılma zamanları vardır. 1980 yılından beri sürdürülen küresel ekonomi, parasal politikalar konjonktürü inmeye başladı.
Ekonomik buhranlar, krizleri düzeltme hareketleridir. Krizle birlikte, balon yapan piyasalar çöker, verimsiz işletmeler batar, ama sermaye kaybolmaz, daha verimli ve istikrarlı piyasalar oluşur ve yeni işletmeler kurulur. Bu nedenle kriz kapitalist piyasanın sigortasıdır.
Altın öteden beri, dünyada piyasada kırılganlığı önleyen ve piyasa istikrarı için kullanılan bir araç olmuştur.
Söz gelimi; ABD, de Roosevelt 1930 buhranından sonra; New Deal (Yeni Düzen) adıyla 1933 yılında ekonomi ağırlıklı bir dizi yerli program devreye sokmuştu. 1933 yılında altın standardı terk edildi. ABD‘de 1934 yılında da (Gold Reserve Act) yasası ile de ülkedeki tüm altın parayı resmi ons fiyatı 42,22 dolar üzerinden millileştirildi. Elinde altın olanlar zorunlu olarak bunları ABD hazinesine devretti. Hazine altın para bulundurmaya tek yetkili kurum konumuna getirildi.
1870 ile Birinci Dünya Savaşının başladığı 1914 yılları arasındaki döneme birinci küreselleşme çağı deniliyor. Bu dönemde, klasik altın standardı Dünya parası olarak özgün bir yere sahiptir. Bu dönemde altın standardı piyasada spekülasyonu ve kırılganlığı önlemiş; enflasyonsuz bir dönem yaşanmış ve işsizlik azalmıştır.
İkinci Dünya Savaşından sonra; 1944 Bretton Wood’s sistemi ile bir ons altın 35 dolara bağlandı. 1970 yılına kadar sistem iyi bir performans gösterdi ve dünya refah yıllarını yaşadı.
Bugünde altına talebin artmasının en önemli nedeni, piyasanın düzeltme refleksidir.
