ABD’den 'Gölge Çin Ağı' raporu: Kara listeye Türkiye de eklendi

ABD Beyaz Saray yönetimi tarafından perşembe günü yayımlanan resmi raporda, Çin'in ABD tarifelerinden kaçınmak için aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 40'tan fazla ülkeyi ara durak olarak kullandığı bildirildi.

İhracat ürünlerinin daha düşük gümrük vergisi uygulanan üçüncü ülkeler üzerinden ABD'ye sevk edilmesi esasına dayanan bu süreç, raporda "usulsüz aktarma" ve "gölge aktarma ağı" şeklinde nitelendirildi.

Resmi veriler ile özel sektör verilerine dayandırılan raporda, nihai hedefe varmadan önce başka bir ülkeden geçirilen ve menşeini gizlemek adına yeniden paketlenen bu malların tutarının 30 milyar dolar ile 300 milyar dolar arasında olduğu kaydedildi.

Söz konusu girişimlerin Amerikan istihdamına darbe vurduğunu ve devlet gelirlerinde milyarlarca dolarlık kayba yol açtığını vurgulayan Beyaz Saray Ticaret Danışmanı Peter Navarro, durumun on milyarlarca dolarlık gümrük vergisinden kaçınmak anlamına geldiğini kaydetti.

Beyaz Saray raporunda, usulsüz aktarma rotaları üç farklı sınıfta incelendi:

Çeşitlendirilmiş Ölçek Liderleri: Çin menşeli ürünlerin yayılımını sağlayan ana hatlar olarak tanımlandı. Bu grupta Avrupa Birliği ülkeleri, Hindistan ve İsrail yer aldı.

Derin Ticari Bağlantılı Ülkeler: Çin ile güçlü ticari entegrasyonu bulunan ülkelerin dâhil edildiği ikinci kategoride Türkiye, Malezya ve Brezilya listede yer buldu.

Küçük, Fırsatçı Çin Hedefleri: Çin'in etkisinde kalan üçüncü kategoride ise Myanmar ve Laos gibi ülkeler sıralandı.

Tabloyu "kâğıt üzerinde resmi dolandırıcılık" olarak değerlendiren Beyaz Saray, usulsüz sevkiyatları tespit etmek amacıyla yapay zekâ araçlarının devreye sokulduğunu duyurdu.

Suçlamalara yanıt veren Çin'in Washington Büyükelçiliği sözcüsü, ticaret savaşlarının kazananı olmayacağını vurgulayarak, Washington'ın devlet gücünü Çinli firmaları hedef almak için kullanmasına karşı çıktıklarını bildirdi.

Büyükelçilik yetkilisi, tek taraflı adımların üçüncü ülkelerin ticari haklarına zarar vermemesi gerektiğinin altını çizdi.

Gelişmenin, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Lideri Şi Cinping'in eylül ayında Washington'da yapacağı kritik zirve öncesinde ikili ilişkilerdeki gerilimi tırmandırması bekleniyor.

Singapore Management University Ekonomi Doçenti Chang Pao Li, raporun ABD'nin müzakere masasındaki elini güçlendireceğini ve Çin tedarik zinciriyle entegre çalışan ekonomilerin yeni risklerle yüzleşebileceğini dile getirdi.

Mayıs 2025'teki görüşmelerin ardından gümrük vergilerinin büyük bölümü askıya alınmış olsa da Washington ve Pekin karşılıklı kısıtlamalarını sürdürüyor.

ABD tarafı insansı robot sevkine sınırlama getirirken, Pekin yönetimi dron ihracat denetimlerini sıkılaştırdı.

Nisan 2025'te Trump tarafından duyurulan geniş kapsamlı tarifeler ABD Yüksek Mahkemesi’nce iptal edilse de yönetim alternatif yasal mekanizmaları kullanarak yeni gümrük vergilerini yürürlüğe koymaya devam ediyor.