Amerika Birleşik Devletleri (ABD), hava trafik kontrol sistemlerindeki iletişim ve radar dengesizlikleri nedeniyle ülke çapında saatler süren bir uçuş yasağı krizi yaşadı. ABD Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) güvenlik ve olağanüstü koşullar gerekçesiyle aldığı karar sonucunda yaklaşık 7 bin uçuş ertelendi veya iptal edildi. Kriz, hava sahasının yeniden açılmasıyla son buldu.
İLETİŞİM VE RADAR SİSTEMLERİNDE DENGESİZLİK YAŞANDI
CNN International'da yer alan bilgilere göre FAA, "olağanüstü koşullar ve güvenlik nedenleriyle" ABD genelindeki tüm uçuşları ikinci bir duyuruya kadar durdurduğunu açıkladı. Washington Examiner gazetesi ise ülke genelinde uçakları izlemekle görevli tesisleri etkileyen, kademeli bir radyo frekansı kesintisi yaşandığını bildirdi. Uçuş takip platformu FlightAware verilerine göre, yaşanan bu aksaklık nedeniyle ABD'de yaklaşık 7 bin uçuşta gecikme ve iptaller meydana geldi.
11 EYLÜL'DEN BU YANA ÜÇÜNCÜ KEZ UÇUŞLAR DURDURULDU
ABD'de ülke çapında uçuşların tamamen durdurulması kararı yakın tarihte nadiren uygulandı. Daha önce 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından kapatılan ABD hava sahası, ikinci kez Ocak 2023'te pilot bildirim sistemindeki (NOTAM) arıza nedeniyle durdurulmuştu. Son yaşanan bu iletişim kesintisi, 11 Eylül'den bu yana ülke genelinde alınan üçüncü büyük uçuş durdurma kararı olarak kayıtlara geçti.
UÇUŞ YASAĞI KALDIRILDI ANCAK NORMALE DÖNÜŞ ZAMAN ALACAK
Krizin çözülmesinin ardından ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ve İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Beyaz Saray'da ortak bir basın toplantısı düzenledi. Yerel saatle 15.36 itibarıyla radar ve haberleşme sistemlerinde dengesizlikler tespit edildiğini belirten Duffy, sistemlerin tamamının devre dışı kalmadığını ancak tedbir amacıyla derhal uçuşları durdurma kararı aldıklarını söyledi.
Merkezlerin ve terminal yaklaşma kontrol ünitelerinin (TRACON) yeniden faal duruma geçtiğini aktaran Duffy, yerel saatle 20.15 (TSİ 14 Kasım 04.15) itibarıyla hava sahasının yeniden açıldığını duyurdu. Ancak Duffy, yasağın kalkmasının her uçuşun anında gerçekleşeceği anlamına gelmediğini, hava trafiğinin normale dönme sürecinin yavaş işleyeceğini fakat mümkün olan en fazla sayıda uçuşu gerçekleştirmeye çalışacaklarını vurguladı.
ESKİ DONANIMLARA DİKKAT ÇEKİLDİ VE BÜTÇE TALEBİ GELDİ
Yaşanan teknik aksaklığın kaynağını değerlendiren Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Başkan Donald Trump döneminde yenilenen cihazlarda herhangi bir kesinti yaşanmadığının altını çizerek sorunun eski donanımlardan kaynaklandığını ifade etti. Hayati önem taşıyan hava trafik kontrol sistemlerinin "yamalarla veya geçici çözümlerle" idare edilemeyeceğini belirten Duffy, tamamen yeni ve ileri teknolojilerle donatılmış bir altyapı gerektiğini savundu.
Trump'ın 12,5 milyar dolarlık kapsamlı bir yasa tasarısı ile yeniden inşa sürecini başlattığını ve FAA özelinde görülmemiş bir hızla ilerlediklerini ancak bu bütçenin kısmi kaldığını dile getiren Duffy, "Başkan Trump 30 milyar dolar talep etti, ancak ben 50 milyar dolar gerektiğini düşünüyorum." diyerek ek bütçe ihtiyacına dikkat çekti.
SİBER SALDIRI VE MİCROSOFT İDDİALARINA YALANLAMA
ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise olayın bir güvenlik tehdidi veya dış müdahale olmadığına dair net mesajlar verdi. Kamuoyunda kesinti ile Microsoft arasında kurulan bağlantıların gerçeği yansıtmadığını belirten Mullin, "Bu ikinci bir 11 Eylül değil. Yaşanan durum bir telekomünikasyon kesintisi. İkisi tamamen birbirinden farklı şeyler. Sorun, ABD’ye yönelik bir tehditten kaynaklı değil." ifadelerini kullandı.
Olayın bir siber saldırı ya da yapay zekâ müdahalesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığına yönelik soruları da yanıtlayan Mullin, incelemelerin sürdüğünü ve hiçbir ihtimalin tamamen dışlanmadığını belirtmekle birlikte şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bunun bir siber saldırı ya da süper zekâ saldırısı olduğuna dair hiçbir kanıt görmedik. Olay mekanik bir sorundan kaynaklanmış gibi görünüyor. Süreç boyunca halkın güvenliği hiçbir zaman tehlikeye girmedi, hiçbir uçuş riske atılmadı. FAA durumu yönetebildi ve bu adımı tamamen ihtiyat amacıyla attık."
Mullin ayrıca, hükümetin tüm kurumlarıyla hızlı hareket ettiğini, havalimanları ve yerel yönetimlerle iş birliği içinde çalışarak mağduriyet yaşayan yolcuların ihtiyaçlarını karşılamaya odaklandıklarını ve işlerin doğru yönde ilerlediğini sözlerine ekledi.
