Türkiye hızla yaşlanıyor: 65 yaş üstü nüfus 9,5 milyonu geçti

Demografik dönüşüm
Türkiye’nin nüfus yapısında uzun süredir konuşulan değişim artık resmi verilere net biçimde yansıdı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayımladığı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları, ülkenin giderek yaşlanan bir nüfus yapısına doğru ilerlediğini ortaya koydu. Uzmanlar bu sürecin yalnızca sosyal değil, ekonomik ve çalışma hayatı açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Yaşlı nüfus sayısı
Verilere göre Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfus 9 milyon 583 bin kişiye ulaştı. Sadece son bir yıl içinde yaşlı kategorisine giren kişi sayısı yaklaşık 470 bin arttı. Bu artış, nüfusun yaşlanma sürecinin hızlandığını ve demografik yapının kısa sürede ciddi biçimde değişebileceğini gösteriyor.

Oranlardaki artış
Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı da yükselişini sürdürüyor. Bir yıl içinde yüzde 10,6’dan yüzde 11,1’e çıkan bu oran, son yıllardaki artış trendinin devam ettiğini ortaya koydu. Son 5 yıllık dönemde yaşlı nüfustaki toplam artışın 1 milyon 300 bini aşması, dönüşümün geçici değil kalıcı bir eğilim olduğuna işaret ediyor.

2050 için kritik uyarı
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İsmet Koç, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde Türkiye’nin demografik yapısında köklü bir değişim yaşanacağını belirtiyor. Koç’a göre 2050 yılına gelindiğinde yaşlı nüfus oranının yüzde 23 seviyesine ulaşması ve çocuk nüfus oranını geçmesi bekleniyor. Bu durumun sosyal güvenlik sistemi, sağlık harcamaları ve iş gücü dengesi üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.

Ortanca yaş yükseliyor
Nüfusun yaşlanması ortanca yaş verilerine de yansımış durumda. Türkiye’de ortanca yaşın halihazırda 34,9’a yükseldiği belirtilirken, projeksiyonlara göre bu rakamın ilerleyen yıllarda 44,8 seviyesine kadar çıkabileceği öngörülüyor. Uzmanlar ortanca yaştaki yükselişin toplumun genel yaş yapısındaki değişimi açık biçimde gösterdiğini vurguluyor.

Doğum oranlarındaki sert düşüş
Prof. Dr. Koç, yaşlanmanın temel nedenlerinden birinin doğurganlık hızındaki keskin gerileme olduğunu belirtiyor. Kadın başına düşen çocuk sayısının son 50 yılda 4,1’den 1,48’e kadar düştüğünü söyleyen Koç, bu seviyenin nüfusun kendini yenileme eşiğinin oldukça altında olduğunu ifade ediyor. Yapılan projeksiyonlar doğurganlık hızının önümüzdeki yıllarda daha da gerileyebileceğini gösteriyor.

Çözüm olarak Avrupa modelleri
Uzmanlara göre yalnızca doğum çağrısı yapmak nüfus artışını yükseltmeye yetmiyor. Koç, doğum yardımları, vergi teşvikleri, uzun süreli ücretli ebeveyn izinleri, yaygın ve ücretsiz kreş sistemi ile annelerin iş hayatına dönüşünü güvence altına alan politikaların birlikte uygulanması gerektiğini belirtiyor. Fransa ve İskandinav ülkelerinde uygulanan kapsamlı aile destek modellerinin bu alanda örnek alınabileceği ifade ediliyor.