SGK uzmanı Özgür Erdursun yazdı: Kıdem tazminatında kimsenin bilmediği uygulama

İşverene ait bir ya da birkaç işyerinde bel­li bir süre çalışmış bir işçi­nin, işini kaybetmesi halin­de işinde yıpranması, yeni bir iş edinmede karşılaşaca­ğı güçlükler ve işyerine sağ­ladığı katkı göz önüne alı­narak geçmiş hizmetlerine karşılık, işveren tarafından işçiye kanuni esaslar dâhi­linde ödenen toplu para olarak verilir. Bu ise Kıdem tazminatı olarak tanımlanır.

Kıdem tazminatına dair SGK uzmanı Özgür Erdursun, çok kritik bilgileri bugünkü Dünya gazetesindeki köşe yazısında aktardı. Kıdem tazminatında 4857 sayılı İş Kanunu, 5953 sayılı Basın İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında çalışanlar yararlanabiliyor.

Kıdem tazminatından ya­rarlanmak için iki önemli şart gerekiyor. Erdursun, ilk olarak işçinin aynı işverene ait aynı veya farklı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması gerektiğini belirtirken, ikinci olarak da iş sözleşmesinin kıdem taz­minatına hak kazandıracak şekilde sona ermesi gerektiğini söyledi.

İşçi hangi hallerde kıdem tazminatı alabileceğini söyleyen Erdursun şunları sıraladı:

● İşveren tarafından, İş Kanu­nu 25/II (ahlak ve iyi niyet kural­larına aykırı haller) dışındaki se­beplerle iş sözleşmesinin feshe­dilmesi,

● İşçi tarafından, İş Kanunu 24. maddede gösterilen haklı se­beplerle iş sözleşmesinin feshe­dilmesi,

● Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla iş sözleşmesinin fes­hedilmesi,

● İşçinin bağlı bulunduğu ku­rum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılması,

● Kadın işçinin, evlendiği ta­rihten itibaren bir yıl içinde ken­di isteği ile işten ayrılması,

● İşçinin ölümü nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesi,

● Yaş şartı dışında, sigortalı­lık süresi ve prim gün şartını ta­mamlayan işçinin kendi isteğiyle işten ayrılması.

Kıdem tazminatında sadece damga vergisi kesildiğini söyleyen Erdursun, gelir vergisi ve SGK priminin kesilmediğini belirtti.

Özgür Erdursun, kıdem tazminatında çoğu işçinin bilmediği ama uygula­mada sık kullanılan önemli hak­lardan birini de altını çizerek şu şekilde anlattı:

“İşçi, emeklilikte “yaş şartı­nı” bekliyor olsa bile, sigortalı­lık süresi ve prim günü şartları­nı tamamladığında kendi isteğiy­le işten ayrılıp kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Bu çerçevede:

● 08.09.1999 öncesi sigortalı olanlar için 3600 gün koşullu ay­rılma hakkı,

● 08.09.1999 sonrası sigortalı­lar için 4500 gün ve 25 yıl sigorta­lılık gibi koşullar,

● 01.05.2008 sonrası sigorta­lılar için ise kademeli prim gün şartları önem kazanmaktadır.

1 Mayıs 2008 sonrası sigortalılar (5510 sayılı Kanun) için prim gün şartı

Kıdem tazminatında genel ku­ral, “istifa halinde tazminat alına­maz” şeklindedir. Ancak 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar ba­kımından, yaş şartı beklenirken prim günü tamamlandığında kı­dem tazminatı alınarak işten ay­rılma hakkı kademeli şekilde dü­zenlenmiştir.

Buna göre SSK (4A) kapsamın­da;

● 1.5.2008 – 31.12.2008 arası sigortalı olanlar: 4600 gün

● 1.1.2009 – 31.12.2009 arası sigortalı olanlar: 4700 gün

● 1.1.2010 – 31.12.2010 arası si­gortalı olanlar: 4800 gün

● 1.1.2011 – 31.12.2011 arası si­gortalı olanlar: 4900 gün

● 1.1.2012 – 31.12.2012 arası si­gortalı olanlar: 5000 gün

● 1.1.2013 – 31.12.2013 arası si­gortalı olanlar: 5100 gün

● 1.1.2014 – 31.12.2014 arası si­gortalı olanlar: 5200 gün

● 1.1.2015 – 31.12.2015 arası si­gortalı olanlar: 5300 gün

● 1.1.2016 ve sonrası sigortalı olanlar: 5400 gün

Bu şartları sağlayan çalışanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan ilgili yazıyı alıp işverene suna­rak işten ayrılabilmekte ve kıdem tazminatını talep edebilmektedir.”