Selman’ın yeni Suudi Arabistan’ı: 70 yıllık tabu yıkıldı: Alkol raflarda, kadınlar yollarda…

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, tahtın varisi olarak atandığı günden beri ülkeyi dönüştüren adımlar attı. 2015'te babası Kral Selman'ın tahta çıkmasıyla başlayan süreçte, genç prens hızlı yükselişiyle dikkat çekti.

Savunma Bakanı olarak göreve başladıktan sonra, 2016'da Vision 2030'u ilan etti. Bu vizyon, petrol bağımlılığını azaltmayı, turizmi geliştirmeyi ve sosyal normları modernleştirmeyi hedefledi. Selman, reformlarını "ülkeyi geleceğe taşımak" olarak ifade etti ve bu yönde cesur kararlar aldı.

VİSİON 2030'UN TEMELLERİ VE EKONOMİK DÖNÜŞÜMLER

Muhammed bin Selman, Vision 2030 ile Suudi Arabistan'ı petrol merkezli ekonomiden uzaklaştırdı. Plan, gayri safi yurt içi hasılayı artırmayı, özel sektörü güçlendirmeyi ve yabancı yatırımları çekmeyi amaçladı. Prens, kamu yatırım fonunu (PIF) yöneterek milyarlarca dolarlık projeleri finanse etti.

Örneğin, Neom şehri gibi mega projeler başlattı; bu şehir, sürdürülebilir enerji ve teknoloji odaklı bir merkez olarak tasarlandı. Selman, "Petrolün sonu geldi, yeni bir çağ başlıyor" diye belirtti ve ekonomiyi turizm, eğlence ve lojistik sektörlerine kaydırdı.

Ekonomik reformlar arasında, kadınların iş gücüne katılımını teşvik eden düzenlemeler yer aldı. 2018'de kadınlara araba kullanma hakkı verdi; bu, yıllardır süren bir yasağı kaldırdı.

Ayrıca, yabancı yatırımcılara kapıları açtı ve borsada yabancılara yüzde 49'luk sınırı kaldırdı. Selman, bu değişiklikleri "ekonomik bağımsızlık" olarak tanımladı ve 2025'e kadar non-petrol ihracatını yüzde 50'ye çıkarmayı hedefledi. Reformlar, ülkeye milyarlarca dolarlık yatırım getirdi; örneğin, turizm sektörü 2025'te 100 milyon ziyaretçi çekmeyi planladı.

ALKOL YASAĞINDAKİ TARİHİ DEĞİŞİMLER

Suudi Arabistan'da alkol yasağı, 70 yıldan fazla süredir katı bir şekilde uygulandı. Ancak Muhammed bin Selman, bu tabuyu da yıktı. 2025'te, diplomatik mağazalarda alkol satışını genişletti; yüksek gelirli yabancılara ve premium ikamet izni sahiplerine izin verdi. Bu adım, Vision 2030'un parçası olarak görüldü ve turizmi canlandırmayı amaçladı. Prens, değişikliği resmi olarak duyurmadı ama yetkililer, "yasa dışı ticareti önlemek" diye açıkladı.

2026'da, belirli lokasyonlarda 600 noktada alkol satışına izin verileceği belirtildi; bu, Müslüman olmayan yabancıları hedefledi. Selman, bu reformu "modernleşme deneyi" olarak nitelendirdi ve kademeli bir yaklaşım benimsedi.

Daha önce sadece diplomatlara sınırlı olan satışlar, artık zengin expat'lara açıldı. Bu değişiklik, dini hassasiyetleri gözeterek yapıldı; alkol, otellerde ve turistik bölgelerde sınırlı kaldı. Uzmanlar, bu hamlenin yabancı işçileri ve turistleri çekeceğini ifade etti, ancak iç tepkileri yönetmek için sessizce uygulandı.

SOSYAL REFORMLAR VE KADIN HAKLARI

Muhammed bin Selman, sosyal alanda da devrim yarattı. Dini polisin yetkilerini azalttı; 2016'da, dua saatlerinde zorunlu kapanmaları kaldırdı ve kadın-erkek karışımını serbest bıraktı. Prens, bu değişiklikleri "İslam'ın ılımlı değerleri" diye savundu; hoşgörü, eşitlik ve şeffaflığı vurguladı. Kadınlara çalışma izni verdi ve iş gücündeki oranlarını yüzde 22'den yüzde 33'e çıkardı; bu, 2030 hedefini aştı.

Eğlence sektörünü canlandırdı; sinemalar açıldı, konserler düzenlendi ve spor etkinlikleri çoğaldı. Selman, "Gençlerimizi eğlendireceğiz" diye ilan etti ve WWE gibi etkinlikleri ülkeye getirdi.

Ayrıca, yolsuzlukla mücadele kampanyası başlattı; 2017'de yüzlerce prens ve iş insanını Ritz-Carlton'da gözaltına aldı, milyarlarca doları geri kazandı. Bu operasyon, "temizlik" olarak adlandırıldı ve gücü pekiştirdi.

Yabancı uzmanlar, Selman'ın reformlarını farklı açılardan değerlendirdi. Amerikalı analist Kristian Coates Ulrichsen, Baker Enstitüsü'nde yayınlanan raporunda, "Muhammed bin Selman, Suudi toplumunu dönüştürdü; kadınların katılımı ve turizm, genç nesillerde popülerlik kazandı" diye ifade etti. Ulrichsen, bu değişikliklerin

Bir diğer uzman, İngiliz The Economist dergisinden anonim bir yorumcu, "Selman'ın sosyal reformları goodwill yarattı, ancak ekonomik unsurlar kalıcı istikrar getirecek" diye yorumladı. Yorumcu, alkol yasağındaki gevşemelerin turizmi patlatacağını ama iç direnci test edeceğini vurguladı. Bu görüşler, reformların hem övgü hem eleştiri aldığını gösterdi.

Bilimsel araştırmalar, Selman'ın reformlarının etkilerini doğruladı. Chicago Üniversitesi'nden Leonardo Bursztyn'un çalışması, kadınların çalışmasına yönelik toplumsal algıları inceledi. Araştırma, evli erkeklerin özelde kadın istihdamını desteklediğini ancak toplumun muhafazakar olduğunu sandıklarını ortaya koydu. Reformlar sonrası, bu yanlış algı azaldı ve kadın katılımı yüzde 30'u aştı.

Baker Enstitüsü'nün 2025 raporu, Vision 2030'un ekonomik hedeflerini analiz etti. Araştırma, non-petrol gelirlerin yüzde 122 arttığını ve ev sahipliği oranının yüzde 60'a yükseldiğini buldu.

Ancak, turizmdeki "ziyaret" tanımının şişirildiğini belirtti; bir kişi 10 destinasyonu ziyaret ederse 10 sayılıyor. Rapor, reformların gençlerde destek gördüğünü ama iş yaratma hedeflerinin zorlandığını ifade etti.

Bu sonuçlar, Selman'ın vizyonunun bilimsel temelli olduğunu kanıtladı.Muhammed bin Selman, reformlarıyla Suudi Arabistan'ı değiştirdi; ancak eleştiriler de aldı. Bazıları, otoriter yöntemlerini sorguladı, örneğin gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayetiyle bağlantılı tutuldu.

Prens, "Kötü yasaları değiştiriyoruz" diye savundu ve ilerlemeyi vurguladı. Vision 2030, 2030'a kadar devam edecek; alkol gibi değişiklikler, ülkeyi daha açık hale getirdi. Selman, bu süreçte "değişim kaçınılmaz" diye belirtti ve ülkeyi modern bir güç haline getirmeyi amaçladı. Reformlar, hem iç hem dış dinamikleri etkiledi; uzmanlar ve araştırmalar, uzun vadeli başarıyı izleyecek.