Yaşar Kemal, Çukurova’nın yoksul insanlarını destansı anlatımla ölümsüzleştiren usta yazar, "İnce Memed" gibi eserleriyle dünya edebiyatında iz bıraktı. Acılarla dolu hayatı, Anadolu’nun toplumsal mücadelelerini yansıtan kalemine güç kattı; vefatının 11. yılında anılıyor.
Kekemelikten edebiyat devine: İnce Memed’in yaratıcısı Yaşar Kemal’in bilinmeyen trajik çocukluğu
İnce Memed’in yaratıcısı Yaşar Kemal’in bilinmeyen trajik çocukluğu
Nigar Hanım ile çiftçi Sadık Efendi’nin oğlu olan yazar, gerçek adıyla Kemal Sadık Gökçeli, 6 Ekim 1923’te Osmaniye’de doğdu.
Üç yaşında geçirdiği bir kaza sonucu sol gözünü kaybeden Kemal, dört yaşındayken babasının evlat edindiği Yusuf adlı çocuk tarafından babasının öldürülmesine tanık oldu.
Bu travma nedeniyle 12 yaşına dek kekemelik yaşayan yazar, sekiz yaşından itibaren yazmaya yöneldi.
İlk şiirlerini "Aşık Kemal" mahlasıyla kaleme alan Kemal’in ilk şiiri "Seyhan", 1939’da Adana Halkevi Dergisi’nde yayımlandı.
İlkokula gitmeden şiir denemelerine başlayan yazar, 1941’de ortaokula başladı ancak sağlık sorunları yüzünden son sınıfta okulu bırakmak zorunda kaldı. Irgat katipliği, memurluk, ırgatlık, inşaat denetçiliği, öğretmen vekilliği ve arzuhalcılık gibi çeşitli işlerde çalıştı; bu deneyimleri eserlerine yansıttı.
1940’lı yıllarda "Çığ", "Ülke", "Millet", "Kovan" ve "Beşpınar" dergilerinde şiirleri yayımlanan yazarın ilk kitabı "Ağıtlar", 1943’te Adana Halkevi tarafından basıldı. 1946’da Kayseri’de askerliğini yaparken ilk uzun hikâye kitabı "Pis Hikaye"yi yazdı.
Anadolu insanının ekonomik ve toplumsal sorunlarını eserlerine taşıyan Yaşar Kemal, 1950’de komünizm propagandası iddiasıyla tutuklandı ve bir süre cezaevinde kaldı.
1951’de İstanbul’a yerleşerek Cumhuriyet gazetesinde fıkra ve röportaj yazmaya başladı. "Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün" röportajıyla Gazeteciler Cemiyeti Özel Başarı Armağanı’nı kazandı.
1952’de Sultan II. Abdülhamit’in baş tabibi Jak Mandil Efendi’nin torunu Thilda Serrero ile evlendi. Eşi Thilda, yazarın yedi eserini yabancı dillere çevirdi.
Aynı yıl "Sarı Sıcak" kitabını yazan Kemal, bu eserde yoksulluk, şiddet, dayanışma ve insan-doğa çatışmasını işledi.
Dört ciltten oluşan "İnce Memed" serisinin ilk romanını 1955’te kaleme aldı. Kırktan fazla dile çevrilen serinin ilk kitabı 1956’da Varlık Roman Armağanı’na, üçüncü kitabı ise 1985’te Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’ne değer görüldü.
Edebiyatın yanı sıra siyasi çalışmalar yürüten Yaşar Kemal, 1967’de çıkardığı "Ant" dergisinin bir eki nedeniyle 18 ay hapse mahkûm edildi; ancak Yargıtay kararı bozdu. 1974-1975’te Türkiye Yazarlar Sendikası genel başkanlığı, 1988’de kurulan PEN Yazarlar Derneği’nin ilk başkanlığı görevlerini üstlendi.
Çok sayıda ödüle layık görülen Kemal, Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilen ilk Türk yazar oldu. 1973’ten itibaren birkaç kez adaylığı bulunan yazar, bir röportajında "Ölene kadar da aday olacağım." demişti.
1993’te Kültür ve Turizm Bakanlığı Büyük Ödülü, 2008’de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’nü aldı.
Uluslararası alanda ise "Uluslararası Cino del Duca Ödülü", "Légion d’Honneur Nişanı", "Commandeur payesi", "Fransız Kültür Bakanlığı Commandeur des Arts et des Lettres Nişanı", "Premi Internacional Catalunya", "Légion d’Honneur Grand Officier" rütbesi ve "Frankfurt Kitap Fuarı Barış Ödülü" gibi 20’den fazla ödülün sahibi oldu.
Solunum yetmezliği nedeniyle hastaneye kaldırılan Yaşar Kemal, çoklu organ yetmezliği ve kalp ritim bozukluğu sonucu 28 Şubat 2015’te 92 yaşında hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
EN POPÜLER VE ÖNE ÇIKAN KİTAPLARI:
İnce Memed 1 (1955) – Eşkıya Memed'in doğuşu ve adalet arayışı; en ikonik eseri.
İnce Memed 2 (1969)
İnce Memed 3 (1984)
İnce Memed 4 (1987) – Serinin tamamlayıcısı.
Diğer çok okunanlar:Ağrıdağı Efsanesi (1970) – Destansı bir anlatım, Ağrı Dağı mitleri.
Yılanı Öldürseler (1976) – Aile içi çatışma ve intikam teması.
Kuşlar da Gitti (1978) – Göç ve doğa-insan ilişkisi.
Teneke (1955) – Toplumsal değişim ve adaletsizlik.
Yer Demir Gök Bakır (1963) – Dağın Öte Yüzü serisinin parçası.
Üç Anadolu Efsanesi (1967) – Halk efsaneleri derlemesi.
Çakırcalı Efe (1972)
Al Gözüm Seyreyle Salih (1976)
Deniz Küstü (1978)
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca (1977) – Çocuk romanı, doğa ve hayvanlar üzerinden alegori.
Tek Kanatlı Bir Kuş (2013) – Son romanı.
DİĞER ÖNEMLİ ROMAN VE SERİLER:
Dağın Öte Yüzü üçlemesi: Orta Direk (1960), Yer Demir Gök Bakır (1963), Ölmez Otu (1968).
Akçasazın Ağaları serisi: Demirciler Çarşısı Cinayeti (1974), Yusufçuk Yusuf (1975).
Bir Ada Hikâyesi (Çıplak Deniz Çıplak Ada, vb. – 2002-2012 arası).
Kimsecik serisi: Yağmurcuk Kuşu (1980), Kale Kapısı (1985), Kanın Sesi (1991).
Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana (1997), Karıncanın Su İçtiği (2002), Tanyeri Horozları (2002).
ÖYKÜ, ŞİİR VE DİĞER TÜRLER
Sarı Sıcak (1952) – İlk öykü kitabı.
Ağıtlar (1943) – İlk şiir kitabı.
Bugünlerde Bahar İndi (2010) – Şiir.
Röportaj ve denemeler: Baldaki Tuz, Gökyüzü Mavi Kaldı, Ağacın Çürüğü, vb.