Baran Yalçın
Sibirya’nın dondurucu topraklarında gün ışığına çıkarılan 2000 yıllık Tashtyk maskeleri, antik toplumların ölümle kurduğu tüyler ürpertici bağı gözler önüne serdi.
Yapılan incelemeler, bu maskelerin yalnızca birer yüz kalıbı olmadığını, ölüleri fiziksel bir formda hayatta tutma çabasının bir parçası olduğunu kanıtladı.
Rusya’nın Hakasya bölgesindeki Yenisey Nehri kıyısında yürütülen arkeolojik çalışmalarda, M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Tashtyk kültürüne ait sıra dışı mezar kalıntılarına ulaşıldı.
"Uyuyan Devler" olarak adlandırılan bu kurganlarda bulunan alçı maskeler, antik insanların fiziksel görünümlerini milimetrik bir hassasiyetle günümüze taşıdı.
Araştırmacılar, maskelerin üzerindeki boya izlerinin ve kazınmış motiflerin, o dönemdeki savaşçıların gerçek dövmelerini ve yüz hatlarını yansıttığını saptadı.
KUKLALARIN İÇİNDEKİ KÜLLER
Kazıların en sarsıcı bulgusu ise maskelerin ardındaki gizli ritüel oldu.
Arkeologlar, birçok mezarda doğrudan bir ceset yerine, deriden dikilmiş ve içi samanla doldurulmuş insan boyutundaki kuklalarla karşılaştı.
Bilimsel analizler, ölen kişilerin bedenlerinin yakıldığını ve geriye kalan kemik parçalarının bu deri bebeklerin içine yerleştirildiğini ortaya koydu.
Alçı maskeler ise bu kuklaların yüz kısmına yerleştirilerek, ölen kişinin toplumsal hayattaki varlığının fiziksel olarak devam ettirilmesi amaçlandı.
ULUSLARARASI UZMAN GÖRÜŞLERİ
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Oxford Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü’nden Dr. Peter Hommel, bu uygulamanın basit bir defin işleminden çok daha fazlası olduğunu vurguladı.
Hommel, "Bu maskeler, yaşayanlar ile ölüler arasındaki sınırı bulanıklaştıran bir teknolojidir. Toplum, kaybettiği bireyi sadece anmıyor, onu fiziksel bir replika aracılığıyla aralarında tutmaya devam ediyordu" ifadelerini kullandı.
Cambridge Üniversitesi'nden Antropolog Dr. Svetlana Pankova ise maskelerdeki sanatsal detaylara dikkat çekti.
Pankova, "Alçı üzerine işlenen her bir çizgi, kişinin hayattayken taşıdığı statü sembollerini ve karakteristik ifadelerini korumayı hedeflemişti. Bu, Sibirya'nın sert doğasında ölümsüzlüğü arayan bir halkın biyometrik arşividir" şeklinde konuştu.
