EYT düzenlemesinin ardından emeklilik sistemindeki avantajlar mercek altına alınırken, SGK tarafından uygulanan "Fiili Hizmet Süresi Zammı" (yıpranma payı) ile ilgili detaylar belli oldu.
Ağır ve riskli iş kollarında çalışan vatandaşlar için sağlanan bu hakla, emeklilik yaşından 5 yıla kadar indirim yapılması ve prim gün sayısının artırılması mümkün hale geliyor.
45 MESLEK GRUBU KAPSAM DAHİLİNDE
Kamuoyunda yıpranma payı olarak bilinen bu düzenleme, işin niteliği gereği fiziksel veya ruhsal olarak daha fazla efor sarf edilen meslekleri kapsıyor.
Listede öne çıkan bazı meslek grupları şunlar:
Madenciler: Yer altında çalışan işçiler, en yüksek yıpranma payına sahip grup olarak yıllık 180 gün ek prim kazanıyor.
Sağlık Çalışanları: Doktorlar, hemşireler, ebeler ve ambulans şoförleri yıllık 60 gün ek prim hakkından yararlanıyor.
Güvenlik Güçleri: TSK personeli, emniyet mensupları, MİT çalışanları ve infaz koruma memurları.
Basın Mensupları: Basın kartı sahibi olan muhabir ve yayıncılar.
Ağır Sanayi ve Kimya: Demir-çelik, çimento, alüminyum ve asit üretimi gibi riskli alanlarda çalışanlar.
SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
Yıpranma payı sistemi, çalışılan her yıl için sigorta primine ek gün eklenmesi mantığına dayanıyor.
Örneğin, yıllık 90 gün yıpranma hakkı olan bir çalışan, takvim yılı sonunda 360 gün yerine 450 gün prim ödemiş sayılıyor.
Biriken bu ek süreler, belirli şartlar dâhilinde emeklilik yaş haddinden düşürülerek kişinin daha erken yaşta emekli olmasına imkan tanıyor.
SGK’NIN ARADIĞI TEMEL ŞARTLAR
Erken emeklilik hakkından yararlanabilmek için SGK bazı kritik şartların altını çiziyor. Bu avantajdan faydalanmak isteyenlerin şu kriterlere dikkat etmesi gerekiyor:
Fiili Çalışma Şartı: Çalışanın söz konusu riskli işi bizzat ve fiilen yapması şart koşuluyor.
İdari kadrolarda veya masa başında görev yapanlar, aynı kurumda olsalar dahi bu haktan yararlanamıyor.
Süre Sınırı: Kazanılan yıpranma sürelerinin yaş haddinden düşülebilmesi için genellikle bu işlerde en az 5 yıl (bazı mesleklerde farklılık gösterebilir) çalışma şartı aranıyor.
İndirim Limiti: Yasaya göre yaş haddinden yapılacak indirim süresi genel olarak 5 yılı, bazı çok ağır ve tehlikeli işlerde ise 8 yılı geçemiyor.
SGK'nın yayımladığı listeye göre yeni eklenen iş kollarıyla birlikte, emeklilik hayali kuran binlerce çalışan için süreç hızlanmış durumda.
Kapsama giren meslek mensuplarının, e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini kontrol ederek "fiili hizmet süresi zammı" sütunundaki verileri takip etmeleri öneriliyor.