Osman Hamdi Bey, arkeoloji ve müzecilik alanlarında Türkiye sanat hayatına kalıcı katkılar sağlamış; İstanbul Arkeoloji Müzeleri ile İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’nin (bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) kurulmasında öncü rol oynamıştır.
Bir Sadrazam oğlu ressam oldu: Kaplumbağa Terbiyecisi’nin sırrı: Osman Hamdi Bey 116 yıl sonra hâlâ büyülüyor
Türk müzeciliğinin kurucusu, arkeolojimizin öncüsü ve sanat dünyamızın evrensel değeri Osman Hamdi Bey’i vefatının 116. yıl dönümünde saygı, minnet ve rahmetle anıyoruz.
Baran Yalçın
Haberi Paylaş
1
19
OSMAN HAMDİ BEY?
(30 Aralık 1842, İstanbul - 24 Şubat 1910, İstanbul), Türk arkeolog, müzeci, ressam ve Kadıköy’ün ilk belediye başkanıdır.
2
19
Sadrazam İbrahim Ethem Paşa’nın oğlu olan Osman Hamdi Bey, Rum asıllı babasının çocuklarından en büyüğüdür.
3
19
Kardeşleri arasında İstanbul Milletvekili, belediye başkanı, müzeci, kimyager ve felsefeci Halil Ethem Bey ile nümismatik biliminin kurucusu İsmail Galip Bey bulunur.
4
19
İlk Türk arkeoloğu olarak kabul edilen Osman Hamdi Bey, Bağdat’taki ilk çalışmalarının ardından arkeolojik faaliyetleri düzenleyen yasaları çıkararak Osmanlı’da modern arkeolojinin temellerini atmıştır.
5
19
En önemli kazısı 1887-1888 yıllarında Lübnan’daki Sayda Kral Mezarlığı’nda gerçekleşmiş ve burada dünyaca ünlü İskender Lahdi’ni ortaya çıkarmıştır.
6
19
İstanbul Arkeoloji Müzesi’ni 29 yıl yönetmiş, müzeyi dünyanın önde gelen kurumları arasına taşımıştır. Çağdaş Türk müzeciliğinin kurucusu kabul edilmesinin nedeni, Osmanlı’da ilk Türk müze yöneticisi olması ve müzeyi sistematik biçimde geliştirmesidir.
7
19
Günümüzde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi adıyla varlığını sürdüren Sanayi-i Nefise Mekteb-i Âlisi’nin de kurucusudur. Türk resminde figürlü kompozisyonu kullanan ilk ressam olarak tanınır.
8
19
En ünlü eseri Kaplumbağa Terbiyecisi’dir.29 Nisan 2025’te Londra’da düzenlenen açık artırmada Kahve Hazırlamak adlı tablosu 1 milyon 16 bin sterline satılmıştır.
9
19
Çok yönlü kişiliğinin oluşmasında ailesi belirleyici olmuştur. Babası İbrahim Ethem Paşa, Osmanlı’nın ilk maden mühendisi ve sadrazamıdır. Sakız Adası’ndaki bir isyandan sonra devşirilen Rum kökenli İbrahim Ethem, Hüsrev Paşa tarafından yetiştirilmiş ve Fransa’da eğitim almıştır. Birçok önemli görevde bulunmuş, Sultan Abdülmecid’in Fransızca öğretmenliğini yapmıştır.
10
19
Osman Hamdi Bey’in kardeşleri Halil Ethem, İsmail Galip ve Mustafa’dır. Halil Ethem çok çeşitli alanlarda görev almış, müzecilikten milletvekilliğine uzanan kariyeriyle tanınmıştır. İsmail Galip ise nümismatiğin kurucusu sayılır.
11
19
Kızı Nazlı Hamdi, diplomat Esat Cemil ile evlenmiş; torunu Cenan Hamdi Sarç ise İstanbul Üniversitesi rektörü Ömer Celal Sarç’ın eşi olmuştur. Aileden Edhem Eldem ise günümüzün tanınmış tarihçilerindendir.
12
19
YAŞAMI
30 Aralık 1842’de İstanbul’da doğan Osman Hamdi Bey, hukuk öğrenimi için Paris’e gönderilmiş; burada Jean-Léon Gérôme ve Boulanger’in atölyelerinde resim eğitimi almıştır. 1867 Paris Dünya Sergisi’ne üç eser göndermiştir.
13
19
Yurda döndükten sonra Bağdat’ta görev yapmış, Mithat Paşa ve Ahmet Mithat Efendi ile dostluk kurmuştur. Kadıköy’ün ilk belediye başkanı olmuş, ardından müzecilik ve eğitim alanına yönelmiştir.1881’de Müze-i Hümayun müdürü, 1882’de Sanayi-i Nefise Mektebi müdürü atanmıştır.
14
19
Eski eserlerin yurtdışına çıkarılmasını önleyen düzenlemeler getirmiş, Nemrut, Lagina ve özellikle Sayda kazılarını yönetmiştir.
15
19
İstanbul Arkeoloji Müzesi binasını inşa ettirmiş, Askeri Müze’nin temelini atmış ve bölge müzelerinin önünü açmıştır.
16
19
Resimlerinde figürlü kompozisyonları tercih etmiş; aydın Türk tipini ve modern kadın imgesini işlemiştir. Başyapıtları arasında Kaplumbağa Terbiyecisi ve Silah Taciri öne çıkar.24 Şubat 1910’da Kuruçeşme’deki yalısında vefat etmiş; vasiyeti üzerine Eskihisar’a defnedilmiştir. Köşkü bugün müze olarak ziyaret edilmektedir.
17
19
OSMAN HAMDİ BEY VE ORYANTALİZM
Eserlerinde oryantalist unsurları kullanmış ancak klasik oryantalizmden ayrılmıştır. İslam uygarlığının çöküşü, şehvet veya vahşet temalarına yer vermemiş; detaylı, gerçekçi ve ruhani bir yaklaşımla özgün bir üslup geliştirmiştir. Mimozalı Kadın bu çizginin önemli örneklerindendir.
18
19
19
19