Diyarbakır'da Roma İmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak tercih edilen 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'nde yürütülen arkeolojik kazılara yörede yaşayan 35 kadın da destek vermektedir. Çınar ilçesine 13 kilometre uzaklıktaki Demirölçek Mahallesi yakınlarında, 124 metre yükseklikteki kayalık tepede konumlanan ve askeri yerleşimde dünyada bulunan son Mithras Tapınağı'nın gün yüzüne çıkarıldığı kale, bilimsel kazılarla tarihe ışık tututyor.
UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne 2020 yılında alınan, kentin önemli turizm değerlerinden olan kalede bir yandan arkeolojik kazılar devam ederken diğer yandan yerli ve yabancı ziyaretçiler ağırlanmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilik, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi, Karacadağ Kalkınma Ajansı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), Safir Tuz'un katkılarıyla 2014 yılında başlatılan kazılar yıl boyu sürmektedir.
3 BİN YILLIK KALEDE ORTAYA ÇIKARILAN DEV YAPILAR
Kale ve çevresindeki 1000 dönüm alanda bugüne kadar 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları, su kanalları ile 63 su sarnıcı, yer altı kilisesi, 400 kişilik yer altı sığınağı, konutlar ve gizli geçitler tespit edilmiştir. Milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini yitiren, dönemin Mithras dinine ait yer altı tapınağı ve Mithras Tapınağı'na gizli dini tören ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alan ile birçok esere ulaşılmıştır. Arkeolojik kazılarla geçmişe ışık tutan tarihi kalenin gelecek kuşaklara aktarılması için başlatılan kapsamlı restorasyon da sürdürülmektedir.
İSTİHDAM PROJESİYLE KADINLAR HEM KAZANIYOR HEM TARİHİ KORUYOR
Çınar Kaymakamlığınca hazırlanan, İŞKUR'un "İşgücü Uyum Programı" kapsamında hayata geçirilen proje ile kırsal Demirölçek ve Aşağıkonak mahallelerinde yaşayan 35 kadın, 6 ay boyunca tarihi kalede yürütülen arkeolojik kazılarda görev almaktadır. Aldıkları eğitimin ardından haftanın 3 günü arkeolojik kazıları yürüten uzman ekibin çalışmalarına destek veren kadınlar, kazançlarıyla da aile bütçesine katkı sunmaktadırlar.
Çınar Kaymakamı Zikrullah Erdoğan, Zerzevan Kalesi'nde kadınların tarihi ve kültürel mirası ortaya çıkardıklarını belirtmektedir. Erdoğan, "Projemiz, sahada kadın istihdamını artırmaya yöneliktir. 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'nde kadının etkisini tekrar gün yüzüne çıkarmak, onları iş gücüne, hayata, topluma kazandırmak adına projede kadınların yer almasını istedik. Kadınlar sahada çalışıyor, mutlular ve projenin de devam etmesini beklemektedirler." bilgisini paylaşmaktadır.
GELECEĞE MİRAS: HEDEF 700 BİN ZİYARETÇİ
Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, Zerzevan Kalesi'nde kazı çalışmalarının 2014'ten bu yana aralıksız devam ettiğini vurgulamaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında kazı ve restorasyon çalışmalarının 12 ay boyunca yapıldığını bildiren Coşkun, "Bu yıl ilk kez 35 kadınla tarihi yeniden ortaya çıkarıyoruz. Tarihi kadınların eliyle ortaya çıkarmak önemlidir. Kadınlar kaledeki konut yapılarında çalışmaktadırlar. Birçok soru işaretine cevap alınacak alanların kadın eliyle ortaya çıkarılması kazı açısından değerlidir." ifadelerini kullandı. Geçen yıl 400 bin kişinin ziyaret ettiği kaleye bu yıl 700 bin ziyaretçi bekleniyor.
YEREL HALKIN GÖZÜYLE ZERZEVAN’DA ÇALIŞMAK
Kaledeki kazılara katılan kadınlardan Helin Alan, yaşadığı mahalleden kaleyi hep izlediğini, bir gün burada çalışacağını hiç düşünmediğini dile getirmektedir. Alan, "Artık haftanın 3 günü kalede çalışıyorum. Burada çalışarak kazanç da sağlıyoruz. Arkeoloji bölümünde okumak istiyorum. Tarihi dokuya sahip çıkmak çok güzel bir duygudur. Zerzevan Kalesi'nde çalışarak aileme destek olmanın mutluluğunu yaşıyorum." demiştir. Eylem Ata ise tarihi bir kalede çalışma imkanı bulduğu için heyecan duyduğunu aktararak, "Mahallemizde bulunan kalede çalışmak mutluluk ve heyecan vermektedir." şeklinde konuştu.
