CHP, Türk siyasetinin en doğurgan partisi.

İçinden pek çok parti çıktı.

Önümüzdeki aylarda yeni bir doğum daha yapabilir.

Özgür Özel ve arkadaşları, partinin başına mahkeme kararıyla geçen Kemal Kılıçdaroğlu’na karşı başlattıkları mücadeleyi kazanamazlarsa siyasi yolculuklarına muhtemelen başka bir partide devam ederler.

Peki, böyle bir durumda başarıya ulaşmaları mümkün mü?

Siyasi tarihe baktığımızda, CHP’den ayrılanların kurdukları partiler arasında iktidar olanların yanı sıra varlık gösteremeyenler olduğunu da görüyoruz.

Önce başarılı örnekleri verelim:

DEMOKRAT PARTİ: CHP’den kopup 1946’da Demokrat Parti’yi (DP) kuran Celal Bayar, Adnan Menderes ve arkadaşları o yıl yapılan seçimde olmasa bile 4 yıl sonra yani 1950’de yapılan seçimde tek başına iktidar olmayı başardı.

1954 ve 1957’de yapılan seçimleri de önde bitiren DP’nin iktidarı 27 Mayıs 1960’daki askeri darbeyle son buldu.

DEMOKRATİK SOL PARTİ: Uzun yıllar CHP’nin genel başkanlığını yapan Bülent Ecevit, 1980 askeri darbesiyle partisi kapatılıp kendisine de siyasi yasak getirildiği için bir süre aktif siyasetin dışında kaldı.

Ecevit, siyasi yasakların kalkmasından sonra yıllarını verdiği, genel başkanlığını yaptığı partiye dönmedi, eşi Rahşan Ecevit’in kurduğu DSP’ye katıldı, 1987’de genel başkanlığı ondan devraldı.

DSP 1999 seçiminde tek başına olmasa da koalisyon yoluyla iktidara geldi. Ecevit başbakanlık koltuğuna oturdu.

Ecevit başbakanlığını 2002’deki genel seçime kadar sürdürdü.

2002 seçiminde aldığı ağır yenilgi ve ağırlaşan hastalığı yüzünden 2004’de genel başkanlıktan ayrıldı.

DSP sonraki yıllarda giderek zayıfladı, etkisiz bir konuma geldi, tabela partilerinden biri olarak anılmaya başlandı.

***

Şimdi de başarısız örneklerden bazılarını sayalım:

GÜVEN PARTİSİ: 1967’de CHP’de bir grup milletvekili ortanın solu hareketini başlattı.

Genel Başkan İsmet İnönü bu harekete karşı çıkmadı, hatta destekler nitelikte açıklamalar yaptı.

Bunun üzerine Prof. Dr. Turhan Feyzioğlu, partinin Kemalizm çizgisinden ayrıldığını öne sürerek bazı arkadaşlarıyla birlikte istifa etti, Güven Partisi’ni (GP) kurdu.

Bu parti 1969 seçimlerinde 15 milletvekilliği kazandı.

1971’de partiye başka partilerden milletvekilleri gelince adını Milli Güven Partisi (MGP) olarak değiştirdi.

MGP, 12 Mart 1971 askeri müdahalesinin ardından kurulan hükümetlere katıldı.

1980’e kadar çeşitli hükümetlerde ya küçük ortak olarak görev aldı ya da dışarıdan destek verdi.

1980’deki askeri darbeyle kapatıldı.

CUMHURİYETÇİ PARTİ: 1972’de Bülent Ecevit’in CHP Genel Başkanlığına seçilmesine tepki gösteren bir grup milletvekili ve senatör Kemal Satır öncülüğünde partiden ayrıldı ve Cumhuriyetçi Parti’yi (CP) kurdu.

Parti 1973’de bir başka partiyle birleşti.

Siyasi tarihimizde kalıcı bir iz bırakmadı.

HALKÇI PARTİ: Siyasi yasakların 1983’de kalkması üzerine kurulan partilerden biri de Necdet Calp başkanlığındaki Halkçı Parti’ydi (HP).

Bu parti kendisini CHP’nin devamı gibi görüp gösterdi.

1983 genel seçiminde Anavatan Partisi’nin (ANAP) ardından geldi, yüzde 30.4 oy aldı, 400 kişilik parlamentoda 117 milletvekilliği elde etti.

1985’de yine CHP çizgisinde kurulan Sosyal Demokrasi Partisi’yle (SODEP) birleşti, Sosyal Demokrat Halkçı Parti’ye (SHP) dönüştü.

SHP, 1995’de kendini feshederek CHP’ye katıldı.

HALKIN YÜKSELİŞİ PARTİSİ: İlahiyat profesörü Yaşar Nuri Öztürk, 2002 seçiminde CHP Milletvekili olarak Meclis’e girdi.

2004’de partiden istifa etti.

2005’de Halkın Yükselişi Partisi’ni (HYP) kurdu.

2007’deki seçimde yüzde 0.51 oy aldı. Hür Parti’yle birleşti.

2009 yerel seçiminde sadece yüzde 0.02 oy alabildi.

Yaşar Nuri Öztürk, ardı ardına gelen başarısızlıklar nedeniyle 2009’da genel başkanlıktan ayrıldı, siyaseti bırakıp üniversiteye döndü.

ANADOLU PARTİSİ: CHP Ankara Milletvekili Emine Ülker Tarhan 2014’de partisinden istifa ederek Anadolu Partisi’ni kurdu.

Partinin kurucuları arasında emekli generaller, gazeteciler, işadamları da vardı.

Ne var ki parti iddialı girdiği 2015 seçiminde sadece yüzde 0.06 oy alınca kendini feshetmek zorunda kaldı.

YENİLİK PARTİSİ: CHP Ardahan Milletvekili Öztürk Yılmaz, partiden ihraç edilince 2020’de Yenilik Partisi’ni (YP) kurdu.

Bu parti de siyasette hiçbir varlık gösteremedi.

2023 seçimindeki oy oranı sadece yüzde 0.02’ydi.

MEMLEKET PARTİSİ: Muharrem İnce CHP’nin ağır toplarından biriydi. Cumhurbaşkanı adayı bile yapılmıştı. Ancak sonraları dışlandı.

2021’de istifa edip Memleket Partisi’ni (MP) kurdu. Parti seçmenden beklediği desteği göremedi.

İnce, 2025’te yeniden CHP’ye döndü.

***

Son sözüm şu:

Gönül, CHP’nin parçalanmadan, iktidara aday güçlü bir ana muhalefet partisi olarak kalmasını istiyor.

Ülkenin çıkarları da sanırım bunu gerektiriyor.