Küresel iklim değişikliği, azalan yağışlar ve hatalı su yönetimi, dünyanın pek çok bölgesindeki gölleri kuruma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor. Bu göllerin başında, dünyanın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü geliyor.
Van Gölü’nde tehlike çanları çalıyor: Kuraklık ve yanlış politikalar endişe yaratıyor
Türkiye’nin en büyük gölü olan Van Gölü’nde tehlike çanları çalıyor. İklim değişikliği, azalan yağış ve yanlış su politikaları nedeniyle tehlike altında olan Van Gölü’nde su çekilmeleri kilometreleri buluyor. Uzmanlar, santrallerin durdurulmasını ve etkin çevre önlemleri alınmasını istiyor.
Son yıllarda gözlenen su çekilmeleri, gölün geleceğine dair kaygıları artırıyor. Van Gölü’nde özellikle son 4-5 yılda yaz aylarında su seviyesinde ciddi düşüşler yaşanıyor; bazı bölgelerde çekilme 1-2 kilometreyi bulurken, son 3 yılda bazı alanlarda bu mesafe 4-5 kilometreye kadar ulaştı.
2025 baharında yeniden başlayan çekilmeler, uzmanların dikkatini çekti. Bilim insanları, azalan yağış miktarı, artan buharlaşma ve kuraklığın bu süreci hızlandırdığını belirtiyor.
AKARSULAR ÜZERİNDEKİ SANTRALLER ETKİLİ
Van Gölü havzasına dökülen dere ve akarsular üzerine kurulan hidroelektrik santraller (HES), jeotermal santraller (JES) ve barajlar, göldeki su seviyesinin düşmesinde önemli rol oynuyor. Zilan Çayı, Koçköprü Barajı ile Van’ın Çatak ve Muradiye ilçelerindeki santraller buna örnek olarak gösteriliyor. Bu yıl kar yağışının mevsim normallerinin altında kalması, çekilmenin daha da hızlanabileceği endişesini doğuruyor.
“KURAKLIK BİREYSEK ÇÖZÜLEMEZ”
Van Barosu Çevre ve Ekoloji Komisyonu üyesi Avukat Gülbahar Doğan, kuraklığın yalnızca bireysel önlemlerle çözülemeyeceğinin altını çizdi. Doğan, “İklim krizi çok boyutlu bir sorun. Gölü besleyen yer altı ve yer üstü sularının korunması gerekiyor. Bu kaynaklar üzerine santral kurulmasından vazgeçilmesi ve tarımda bilinçli sulama sistemlerine geçilmesi şart” dedi.
Doğan ayrıca, göle akan atık suların yeterince arıtılmamasının da su çekilmesini hızlandırdığını belirtti.
“URMİYE GÖLÜ ÖRNEĞİ ORTADA”
Van Gölü’nün ciddi bir tehdit altında olduğunu söyleyen Van EKO-DER Eşbaşkanı Erdoğan Ödük, “Yanı başımızdaki Urmiye Gölü yanlış politikalar nedeniyle yok oldu. Gerekli önlemler alınmazsa Van Gölü de aynı sonla karşı karşıya kalabilir” diye konuştu. Ödük, başta kamu kurumları olmak üzere herkesin sorumluluk alması gerektiğinin altını çizdi.
Uzmanlar ve çevre örgütleri, Van Gölü’nün korunması için su politikalarının yeniden gözden geçirilmesini, havzadaki santral projelerinin durdurulmasını ve etkin çevre önlemlerinin hayata geçirilmesini talep ediyor.