Türkiye, köklü tarihiyle adeta bir açık hava müzesi. Anadolu’nun dört bir yanındaki arkeolojik kazılar, binlerce yıllık geçmişe ışık tutuyor. Anıtsal mezarlardan büyüleyici mozaiklere, bronz heykellerden amforalara kadar pek çok değerli eser, Bakanlığın “Geleceğe Miras Projesi” ile gün yüzüne çıkıyor.
Bu buluntular, kadim uygarlıkların sanatını, yaşamını ve kültürünü ortaya koyuyor.
Mine Yagıcı Çiftci’nin haberine göre, işte 2025’te yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkan önemli buluntular…
1-GORDİON’DA 2700 YILLIK ANITSAL MEZAR
Ankara Polatlı’daki Gordion Antik Kenti’nde, MÖ 8’inci yüzyıla ait anıtsal bir kremasyon mezarı bulundu. “47’nci Tümülüs” olarak bilinen mezarın bir Frig kralına veya üst düzey bir yöneticiye ait olduğu düşünülüyor.
Yaklaşık 8 metre yüksekliğinde, 60 metre çapındaki tümülüs, orta ölçekli mezar yapıları arasında. Ahşap mezar odası, taş ve toprak baskısıyla çökmüş olsa da içindeki eserler büyük oranda korundu.
Gordion kazılarında bronz ve demirden 100’den fazla eser bulundu. Büyük kazanlar, üç ayaklı çömlekler, demir tütsülükler ve bronz kaplar öne çıkıyor. Özellikle 2700 yıllık bronz çömlek dikkat çekiyor.
2-ASPENDOS’TA HERMES HEYKELİ
“Geleceğe Miras Projesi” kapsamında Aspendos’ta 2025 kazılarında Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait heykeller bulundu. Tiyatro Caddesi’ndeki anıtsal çeşme kalıntılarında mermer Hermes heykeli parçalar halinde çıkarılıp birleştirildi.
Sağ elinde para kesesi, sol elinde pelerin ve kerykeion taşıyan Hermes’in yanında başı ona dönük bir koç figürü var. Kaidesiyle 165 cm olan heykel, MS 2’nci yüzyıl sonu-3’üncü yüzyıl başına tarihlendiriliyor. Aynı alanda Afrodit ve Eros’a ait başlar da bulundu.
3-PERGE’DE BEŞ HEYKEL
Antalya’daki Perge Antik Kenti’nde farklı dönemlere ait beş heykel keşfedildi. Yaklaşık 2 metre boyunda, yunus üzerindeki Eros ile bütünleşen Afrodit heykeli öne çıkıyor.
Afrodit’in yanında, Severuslar dönemine ait 187 cm’lik giyimli bir kadın heykeli ve iki parçalı başka bir kadın heykeli bulundu. Doğu caddesindeki kazılarda ise yan yana duran bir kadın ve erkek heykeli ortaya çıktı. Bu buluntular, Perge’nin heykeltıraşlık geleneği ve sosyal yapısına dair ipuçları sunuyor.
4-ASSOS’TA 2200 YILLIK MOZAİK VE 1800 YILLIK MEZAR
Çanakkale Ayvacık’taki Assos’ta, 2200 yıllık mozaik ve 1800 yıllık anıt mezar bulundu. Helenistik döneme ait, üç renkli bitkisel ve geometrik motifli mozaik, sağlam şekilde çıkarıldı ve muhtemelen bir cimnastik salonuna ait.
“Çeşme yapısı” olarak bilinen yapı, Roma döneminde önemli bir aileye ait anıt mezar çıktı. Bu mezar, Assos’un tarihsel zenginliğini aydınlatıyor.
5-HADRİANOPOLİS’TE 1500 Y1500
Karabük Eskipazar’daki Hadrianopolis’te 5’inci yüzyıla ait iki kemik oyun taşı bulundu. Mercimek ve disk formundaki taşlar, 4 ve 8 kollu semboller taşıyor. Bu, antik strateji oyunlarına işaret ediyor.
Oyun taşları, Roma askeri birliğinin varlığını destekliyor. Ludus Latrunculi ve Doudecim Scripta oyunlarının Anadolu’daki örnekleri arasında yer alıyor ve Hadrianopolis’in MS 2’nci-5’inci yüzyıl Roma karargahı olduğu tezini güçlendiriyor.
6-MİLAS’TA ROMA DÖNEMİ HAYVAN MOZAİKLERİ
Muğla Milas’taki Herakleia Antik Kenti’nde, köylülerin ahır olarak kullandığı Roma hamamının tabanında timsah, yunus, flamingo ve yılan balığı mozaikleri bulundu.
“Soğukluk” bölümündeki altı timsah figürlü mozaik dikkat çekiyor. Timsahların bölgede bulunmaması, ustanın gezici olabileceğini düşündürüyor. Diğer mozaikte yunus, flamingo ve yılan balığı betimlemeleri var.
7-STRATONİKEİA’DA 2000 YILLIK LAHİT
Muğla Yatağan’daki Stratonikeia’da, UNESCO Geçici Miras Listesi’nde yer alan “Gladyatörler Kenti”nde 2000 yıllık girlandlı lahit bulundu. Koçbaşları, Eros figürleri, boğa başları ve zeytin, üzüm, nar, haşhaş motifleri dikkat çekiyor.
8-PERGAMON’DA “MOZAİKLİ EV”
İzmir Pergamon’da Roma dönemine ait “Mozaikli Ev” keşfedildi. MS 2’nci-3’üncü yüzyıla ait yapı, mozaik zemini, taş avlu ve havuzuyla öne çıkıyor. Havuzda “dünyanın en tatlı çocuğu” yazılı çocuk figürlü mezar taşı var.
Yapı, Hristiyanlık döneminde kullanıldı, 7’nci yüzyıl Arap akınlarında yangınla terk edildi. Helenistik kraliyet mühürlü kiremit, Roma ve Bizans mutfak eşyaları, takılar ve sikkeler de bulundu.
9-METROPOLİS’TE PARÇALANMIŞ BRONZ HEYKELLER
İzmir Torbalı’daki Metropolis’te “antik hurdalık”ta 2000 parçalanmış bronz heykel kalıntısı bulundu. Baş, göz, parmak ve sandalet detayları içeriyor. Bronz plakalar, heykel üretimi ve geri dönüşüm izlerini gösteriyor.
10-ADRASAN’DA 2000 YILLIK GEMİ BATIĞI
Antalya Kumluca, Adrasan açıklarında Geç Hellenistik-Erken Roma Dönemi’ne ait Seramik Batığı bulundu. 33-46 metre derinlikteki batık, yüzlerce seramik taşıyor. Ham kille korunan seramikler, ticaret, yaşam ve sanat anlayışına dair veriler sunuyor.
