Bu hafta siyaset gündemine yine bir milletvekili transferi damga vurdu. 2023 seçimlerinde İYİ Parti'den milletvekili seçilen Nimet Özdemir’in önce CHP'ye, ardından bu hafta AK Parti'ye geçişi, yalnızca bir parti değişikliği değil. Çünkü her transfer, seçmenin sandıkta verdiği oyun kime ait olduğu sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

Türkiye'de son yıllarda milletvekili transferleri artık istisna olmaktan çıktı. Meclis aritmetiğini değiştiren bu geçişler, hukuki olduğu kadar demokratik temsil açısından da tartışılıyor.

Hukuk ne diyor?

Anayasamıza göre milletvekilleri yalnızca kendilerini seçenlerin değil, bütün milletin temsilcisidir. Bu nedenle milletvekili, seçildiği partinin emir ve talimatıyla hareket etmek zorunda değil. "Serbest vekâlet" ilkesi, bunu gerektiriyor. Bu ilke gereğince bir milletvekilinin partisinden istifa etmesi veya başka bir partiye katılması hukuken mümkün.

Bunun nedeni basit. Milletvekili, parti yönetiminin memuru değildir. Eğer temsil yetkisi parti merkezlerinin talimatına bağlansaydı, yasama organının bağımsızlığı büyük ölçüde ortadan kalkardı.

Dolayısıyla bugün yaşanan parti değişikliklerini hukuka aykırı ilan etmek mümkün değildir. Mevcut anayasal sistem buna izin vermektedir.

Hukuk başka, meşruiyet başka

Ancak hukuken mümkün olan her davranış, siyasi açıdan aynı ölçüde meşru kabul edilmeyebilir.

Türkiye'de seçmenlerin önemli bir kısmı oyunu adaydan çok partiye, liderine ve siyasi programa vermektedir. Bu nedenle seçimden kısa süre sonra yaşanan parti değişiklikleri, seçmenin sandıkta ortaya koyduğu iradenin ne ölçüde korunduğu tartışmasını da beraberinde getirmektedir.

Üstelik son yıllarda art arda yaşanan transferler, kamuoyunda bu kararların perde arkasına ilişkin soru işaretlerini de artırıyor. Bu durum, siyaset kurumuna duyulan güven açısından başlı başına bir sorun.

Nimet Özdemir'in AK Parti'ye katılması da muhtemelen birkaç gün sonra gündemden düşecek. Ancak asıl mesele değişmeyecek. Çünkü sandık günü kullanılan oy, sadece bir tercih değil; temsil yetkisinin emanetidir. Asıl tartışma da bu emanetin seçimden sonra nasıl taşındığıdır.