Prim günü yetmeyenler dikkat: Bu şartları sağlayanlar yaştan emekli olabiliyor

Hürriyet gazetesi yazarı Noyan Doğan, okurlarından gelen sorular doğrultusunda eksik prim günü olanların emeklilik formüllerini ve yüksek prim ödeyenlerin haklarını köşesine taşıdı. Sosyal güvenlik mevzuatına göre halk arasında "kısmi emeklilik" olarak bilinen yaştan emeklilik süreci, sigorta başlangıç tarihine ve cinsiyete göre değişiklik gösteriyor.

İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999 tarihinden önce olan vatandaşların yaştan emekli olabilmesi için 15 yıllık sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü tamamlaması gerekiyor. Bu şartları yerine getiren erkek sigortalılar kademeli olarak 56 ile 60 yaş arasında, kadın sigortalılar ise 50 ile 58 yaş arasında emekliliğe hak kazanıyor.

1999 öncesi girişli erkek çalışanlar 15 yıl ve 3600 gün şartını 2014'ten sonra doldurmuşsa 60 yaşında; kadın çalışanlar ise bu şartları 2011'den sonra tamamlamışsa 58 yaşında emekli olabiliyor. Sadece prim gününü doldurmak yeterli olmayıp, erkeklerde 55 ve kadınlarda 50 yaş sınırının da aşılması şart koşuluyor.

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan kişilerin yaştan emeklilik kriterleri farklılaşıyor. Bu dönemde işe girenlerin 25 yıllık sigortalılık süresini doldurması gerekiyor. Ayrıca erkekler 4500 prim günü ve 60 yaşını, kadınlar 4500 prim günü ve 58 yaşını tamamladıklarında kısmi emeklilik hakkı elde ederek maaş alabiliyor.

1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk defa sigorta girişi yapılanlarda ise belirli bir sigortalılık süresi aranmıyor. Kadın ve erkek fark etmeksizin tüm çalışanların 5400 prim gününü tamamlaması yasal zorunluluk sayılıyor. Bu grupta emeklilik yaşı ise şu şekilde uygulanıyor.

Erkek çalışanlar işe başlama dönemine göre 63 ile 65 yaş arasında, kadın çalışanlar işe başlama dönemine göre 61 ile 65 yaş arasında yaştan dolayı emekli olabiliyor.

Birden fazla şirkette çalışan veya yüksek ücret sebebiyle sigorta primleri üst sınırdan (tavandan) yatırılan vatandaşlar için prim iadesi imkânı bulunuyor. SGK'ya bildirilen sigorta primine esas kazanç üst sınırını aşan tutarlar, sigortalılar tarafından geri talep edilebiliyor.

Bu hakkı kullanmak isteyen kişilerin öncelikle emeklilik dilekçelerini vererek emeklilik sürecini başlatmaları gerekiyor. Emeklilik işlemlerinin ardından SGK'ya yazılı başvuru yapılarak fazla ödenen primlerin hesaplanması ve iade edilmesi talep edilebiliyor. İade kapsamında, işçi payına düşen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası prim tutarları sigortalıya geri ödeniyor.