Avustralya’nın en kalabalık şehri Sidney’de, şehir hayatına ayak uydurmakla kalmayıp onu dönüştüren yeni bir grup var: sulphur-crested kakadular! Bu iri, beyaz tüylü, sarı ibikli papağanlar, yalnızca sevimlilikleriyle değil, zekâlarıyla da gündemde. Son araştırmalar, bu papağanların bir spor alanındaki kamu çeşmelerini nasıl kullanacaklarını öğrendiklerini ortaya koydu. Üstelik öyle rastgele bir deneme-yanılma değil; insanları izleyip ardından kendi tekniklerini geliştirerek!
Ecosure’dan kıdemli ekolojist Dr. John Martin ve ekibi, Sidney’in batısındaki bir parkta kurdukları kamera tuzaklarıyla 44 gün boyunca bu ilginç davranışı gözlemledi. Çekilen görüntülerde, papağanların önce musluğun üzerine tırmandığı, sonra ayakları ve gagalarıyla kolu kavrayıp döndürdüğü, ardından eğilerek su içtiği görülüyor. Bilimsel adıyla “bubblers” olarak bilinen bu çeşmeler, normalde insanların bile zorlandığı şekilde çalışıyor: kollarını bastırarak açmanız gerekiyor. Ve bu karmaşık işlemi papağanların yüzde 46’sı başarıyla gerçekleştirebildi!
Dahası var: Gözlemler, papağanların bu davranışı birbirlerinden öğrenerek yaygınlaştırdığını ortaya koydu. Martin, “İlk başta bir tanesi çözdü, ardından diğerleri izleyip denemeye başladı,” diyor. Çalışmalar, bölgede yaşayan papağanların yaklaşık yüzde 70’inin çeşme açmayı denediğini ortaya koydu. Bu yalnızca bir hayatta kalma stratejisi de değil; çünkü çeşmeye yalnızca 500 metre uzaklıkta bir dere bulunuyor. Yani bu papağanlar biraz da eğlenmek, sosyal vakit geçirmek için çeşmeye gidiyor!
Bu, Sidney papağanlarının ilk marifeti değil. Daha önce “çöp kutusu açma inovasyonu” adı verilen bir davranış da belgelenmişti. Kakadular, çöp kutularının kapaklarını gagaları ve ayaklarıyla açmayı öğrenmiş, bu yöntem hızla tüm şehirde yayılmıştı. İlginç olan, her mahallenin kendi açma tekniğini geliştirmesi: bir mahalle sola döndürerek açarken, diğer mahalle yukarı kaldırarak açıyor!
Kakaduların bu tür davranışları, sosyal öğrenmenin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Tıpkı insanlar gibi, bu kuşlar da çevrelerini gözlemliyor, öğrendiklerini başkalarına aktarıyor ve birlikte gelişiyor. Hatta kimi vakalarda evcil kakaduların doğaya karışıp diğerlerine konuşmayı bile öğrettiği rivayet ediliyor.
Avustralya’nın en çok gözlemlenen kuşları arasında yer alan sulphur-crested kakadular, doğaya karşı uyum savaşında zekâlarıyla öne çıkıyor. Onlar için şehir hayatı bir meydan okuma değil, adeta bir oyun alanı!
