İsrail’in Filistin’deki katliam ve soykırımına İslam ülkeleri de dahil dünyanın seyirci kalması çağımızın en büyük insanlık utançlarından biri haline geldi. Türkiye’nin geçmişten gelen derin bağlarının bulunduğu Filistin için bu süreçteki girişimlerinin yetersizliğini hemen herkes kabulleniyor. Galata Köprüsü üzerinde toplanıp İsrail’i protesto etmenin Filistin’deki zulmü durdurmadığı da ortada. Bu yetersizliği dünyadaki mevcut siyasi konjonktüre ve uluslararası dengelere bağlamanın ne kadar geçerli olduğu da ayrı bir tartışma konusudur.
Filistin konusunun bu kadar gündemde olduğu bir dönemde Ötüken Neşriyat’tan çıkan, “Harb-i Umumî'de Anadolu, Suriye ve Filistin Hatıratı” adlı kitap daha düne kadar sahibi olduğumuz bu coğrafyanın elimizden çıkış yıllarına ışık tutuyor. Tolga Karahan’ın yayına hazırladığı, eser Mülâzım-ı Sânî (Teğmen) Şâkir tarafından yazılmış bir hatırat. Hatıratı titiz bir çalışmayla tozlu arşiv dosyaları arasından çıkarıp okurla buluşturan Tolga Karahan bu çalışması hakkında şu bilgiyi veriyor:
Bu hatırat, 19 yaşında bir teğmenin Filistin’deki harp cephesine katılma maksadıyla yola çıkışını ve dâhil olduğu harp cephesinde yaralanarak İstanbul’a dönüşüne kadarki serüvenini anlatmakta. Yola çıktığı 26 Kasım 1917’den İstanbul’a döndüğü 20 Temmuz 1918 tarihine kadar yaklaşık 8 aylık bir serüvenine tanık olduğumuz Teğmen Şâkir, hem yol güzergâhını hem de harp cephesindeki vaziyeti kısa fakat, kendince, kıymetli yönleriyle anlatmaya gayret eder. Böylece hatırat, yalnızca bir harp günlüğü olmaktan çıkarak kısa bir seyahatname hüviyetine de bürünür. 19 yaşında bir teğmenin; memleketini müdafaa için ansızın kendini ateş hattında bulması, düşmanla karşı karşıya kalacağını düşündükçe yaşadığı korku hâli ve yaralandıktan sonra duyduğu ölüm kaygısı, şüphesiz, bütün tarihî açılımların üzerinde ruhî bir çöküşe delalettir. Ne var ki isimler, yaşlar, doğum-ölüm yeri, ana-baba adı ve eğitim düzeyi gibi veriler değişse de Teğmen Şâkir’in yaşadıkları, savaşın dehşetiyle burun buruna gelmiş ve onunla aynı pratiği paylaşmış kişilerin tecrübelerini yansıtmaktadır. Bu hatırat vasıtayla tarihsel olgulardan bir nebze uzaklaşıp savaşın insan üzerindeki maddî ve manevî tesirine odaklanmak, bununla birlikte harp ve gündelik hayat bağlamında bir okuma yapmak istenmiştir. Eserin son sayfalarında Teğmen Şâkir tarafından çizilen renkli haritalar; tıpkıbasım şeklinde çalışmaya eklenmiş, 1haritanın üzerindeki yer isimleri Latin harflerine aktarılmıştır. Bazı yer isimleri Teğmen Şâkir tarafından eksik/yanlış yazılmasına rağmen bunlar doğrudan haritada düzeltilmemiş, o dönemki kullanım ve telaffuz korunmaya çalışılmıştır. Haritada gösterilen ancak metinde yer almayan isimlerdeki hatalar, harita altındaki dipnotlarda açıklanmıştır. Hem metinde hem de haritada yer alan ve hatalı yazılan yer isimleri ise metin içinde düzeltildiğinden tekrar gösterilmemiştir. Metin içinde ve haritalarda okunuşundan emin olunmayan bir kelime/isim varsa “[?]” (köşeli parantez içinde soru işareti) şeklinde gösterilmiştir.
Ötüken Neşriyat
Tel:(0212) 251 03 50
