Modern çağ ozanı: Halk şiirini rockla buluşturan adam: Barış Manço

Şarkıcı, besteci, söz yazarı ve televizyon programcısı Barış Manço, 2 Ocak 1943'te İsmail Hakkı Manço ile Türk müziği sanatçısı Rikkat Uyanık çiftinin çocuğu olarak Üsküdar'da doğdu.

İlk çocuklarına "Savaş" adını veren Manço ailesi, İkinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde dünyaya gelen ikinci çocuklarına "Mehmet Barış" ismini koydu. Sanatçının Oktay ve İnci adlı iki kardeşi daha vardı. Anne babası 3 yaşındayken ayrılan Barış Manço, çocukluğunu babasının yanında geçirdi.

Kadıköy Gazi Mustafa Kemal Paşa İlkokulu'nda eğitime başlayan usta sanatçı, Galatasaray Lisesi'nde devam etti; ancak babasının vefatından sonra okuldan ayrılıp eğitimini Şişli Terakki Lisesi'nde tamamladı.
İlk kurduğu grup Barış Manço ve Kafadarlar oldu.

Manço, 1958'de Galatasaray Lisesi'nde okurken "Barış Manço ve Kafadarlar" adlı ilk grubunu kurdu ve "Dream Girl" isimli bestesini yaptı. Ünlü sanatçı, müzik kariyerindeki ilk konserini de okulun konferans salonunda verdi.

"Harmoniler" grubuyla 1962'de ilk 45'liğini çıkaran sanatçı, 19 yaşında yayımladığı plaklarda İngilizce sözlü "Twist in USA" ve "The Jet" parçalarına imza attı.

Usta sanatçı, bu albümden bir yıl sonra ağabeyi Savaş Manço'nun yanına Belçika'ya giderek Güzel Sanatlar Akademisi'ne kaydoldu. Orada resim, grafik, desen ve iç mimari eğitimi alan Manço, bir yandan da gece bekçiliği ve garsonluk yaparak geçimini sağladı.

Yabancı müzisyenlerden kurulu "Vahşi Kediler" grubuyla da çalışan Manço, 1964'te biri İngilizce, ikisi Fransızca üç şarkılık 45'liğini Fransa'da çıkardı. 12 Ocak 1965'te Paris Olympia'da konser veren sanatçı, Mazhar Alanson ve Fuat Güner'in öncülüğündeki "Kaygısızlar" grubuyla 1967'de "Kol Düğmeleri"ni yayımladı.

Aranjman modasına tepkiliydi.
Dönemin aranjman furyasına karşı çıkan Barış Manço, "Kızılcıklar Oldu mu?", "Derule", "Kirpiklerin Ok Ok Eyle" gibi türküleri rock'n roll ve twist tarzında yorumladı. Psychedelic akımdan da etkilenen grup, "Ağlama Değmez Hayat" ile başarısını pekiştirdi.

"Altın Plak" kazanan albüm sonrası Fransa'ya gidip plak çalışmaları yapan Manço ve Kaygısızlar'ın albümü uzun süre piyasaya çıkmadı. Grupla yollarını ayıran sanatçı, 1970'te Türkiye'ye döndü.

Barış Manço'nun 1970'te bestelediği "Dağlar Dağlar" plağı kariyerinde dönüm noktası oldu ve Platin Plak Ödülü getirdi. Cüneyd Orhon'un eşlik ettiği plak, kısa sürede 700 bin sattı.

Dönemin ünlü gruplarından "Moğollar" ile bir süre çalışan sanatçının Anadolu turnesinde otobüsü dinamitli saldırıya uğradı. Uzun saçları nedeniyle yapıldığı iddia edilen saldırıda kimse yaralanmadı. Antalya'da bir yabancı müzisyen yüzünden gözaltına alınan Manço, ilk duruşmada serbest bırakıldı.
Kurtalan Ekspres'i kurdu.

Barış Manço, Moğollar'dan ayrılarak "Kurtalan Ekspres"i kurdu. Adını İstanbul-Güneydoğu treninden alan grubun kadrosunda Murat Ses, Nur Moray, Celal Güven, Özkan Uğur ve Engin Yörükoğlu vardı. Değişiklikler yaşanan gruba Ahmet Güvenç ve Bahadır Akkuzu da katıldı.

Yedek subay olarak Polatlı ve Amasya'da askerliğini yapan Barış Manço, ardından Kurtalan Ekspres ile Anadolu turnelerine devam etti.

Yedek subay olarak Polatlı ve Amasya'da askerliğini yapan Barış Manço, ardından Kurtalan Ekspres ile Anadolu turnelerine devam etti.

İlk yıllarda kısa saçla sahneye çıkan usta sanatçının akıllarda kalan uzun saçları, otantik kıyafetleri, bilezik, yüzük ve kemerlerle oluşturduğu imajı ile tiyatral yetenekleri büyük ilgi uyandırdı.
Barış Manço, ilk uzunçaları "2023"ü 1975'te çıkardı. Progresif rock esintili albümde Cumhuriyet'in 100. yılı için bestelenen enstrümantal "2023" ile "Yine Yol Göründü Gurbete" ve "Yol Verin Ağalar Beyler" şarkıları büyük beğeni topladı.

Yurt dışında da başarı hedefleyen Manço, Belçika'ya giderek 1976'da "Baris Mancho" adlı ilk İngilizce albümünü yayımladı.
1979'da "Yeni Bir Gün" albümünü müzikseverlere sunan sanatçı, "Hey" dergisinden "Yılın Erkek Sanatçısı" ve "Yılın Albümü" ödüllerini aldı. Aynı yıl Anadolu turnesi gelirlerini sağır-dilsiz çocukların eğitimi için bağışlayan Manço, Hollanda, Belçika, İngiltere, Almanya ve Kıbrıs'ta konserler verdi.
"Sözüm Meclisten Dışarı" albümüyle başarısını katladı.

Belçika dönüşünde 24 Ağustos 1979'da Edirne'de trafik kazası geçiren Manço, bir süre sahneden uzak kaldı. 1981 sonunda "Sözüm Meclisten Dışarı" albümüyle büyük ilgi gördü. "Gül Pembe", "Ali Yazar Veli Bozar", "Alla Beni Pulla Beni" hitlerinin yanı sıra "Dönence" gibi önemli Türkçe rock şarkılarını içeren albümün birçok parçası TRT denetiminden geçemedi.

Halkla bağını 1983'te "Estağfurullah Ne Haddimize", 1985'te "24 Ayar", 1986'da "Sahibinden İhtiyaçtan" albümleriyle güçlendiren Manço; 1989'da "Darısı Başınıza", 1992'de "Mega Manço", 1995'te "Müsaadenizle Çocuklar", 1996'da "Live in Japan" albümlerini hayranlarıyla buluşturdu.
Müzikle bağını hiç koparmayan Barış Manço, bir röportajında kendini şöyle tanımlıyordu:
"Barış Manço şarkı söyler, ikincisi çocuk programı yapar, üçüncüsü dünyayı gezer. Bu toplum beni şarkı söylerken tanıdı ve çocuklarla ilgilenirken bir daha tanıdı ve bu arada dünyayı dolaşıp başka insanları anlatan kişi olarak tanıdı. Ben bu dünyaya şarkıcı olarak gelmedim. Benim birinci işim bu değil. Ben düşüncelerimi bu dünyaya aktarmak için geldiğime inanıyorum. Bu düşünceler bazen müzik eşliğinde daha güzel, daha şirin, daha hoş algılanıyor. Onun için bana verilen bu nimeti kullandım."

Manço, müzikte açtığı çığırın yanı sıra şarkı sözleriyle kültürümüze büyük katkı sağladı. Birçok eserinin son kıtasında halk ozanları gibi adını anan sanatçı "Modern Çağ Ozanı" unvanını aldı.
Şarkılarında unutulan değerleri hatırlatan Manço, toplumsal meselelere ve aileye vurgu yaptı.
Daha önce kısa süreli evlilik yapan Barış Manço, 1979'da Lale Çağlar ile evlendi; çiftin "Doğukan Hazar" ve "Batıkan Zorbey" adlı iki oğlu oldu.

Manço, müzikte açtığı çığırın yanı sıra şarkı sözleriyle kültürümüze büyük katkı sağladı. Birçok eserinin son kıtasında halk ozanları gibi adını anan sanatçı "Modern Çağ Ozanı" unvanını aldı.
Şarkılarında unutulan değerleri hatırlatan Manço, toplumsal meselelere ve aileye vurgu yaptı.
Daha önce kısa süreli evlilik yapan Barış Manço, 1979'da Lale Çağlar ile evlendi; çiftin "Doğukan Hazar" ve "Batıkan Zorbey" adlı iki oğlu oldu.

"Türk televizyonlarının ilk gezgini" sayılan Manço, 5 kıtada 140 bölgede yaklaşık 800 bin kilometre yol yaptı. 1990'da Ertuğrul Fırkateyni'nin Japonya ziyaretinin 100. yılı etkinliklerinde büyük coşkuyla karşılanan sanatçıya "Min-On Vakfı Yüksek Şeref Madalyası" verildi; konser kaydını "Live in Japan" adıyla çıkardı.
Türk dünyasıyla güçlü bağlar kuran Manço'ya Türkmenistan Devlet Başkanı Saparmurat Niyazov "Türkmen vatandaşlığı" verdi; Belçika ve Fransa'dan pek çok ödül aldı.
200 beste yaptı.

İlk albümüne Cumhuriyet'in 100. yılı için "2023" adını veren Barış Manço, bir röportajında şöyle demişti:
"Benim birkaç hayalim var, 80 yaşındayken elimde bastonum, belki kolumda Doğukan, onun yardımıyla çıkarım sahneye ve senfoni orkestrasına 2023'ü çaldırmak en büyük ideallerimden birisi."
"40. Yıl" şarkısıyla müzik hayatını özetleyen Manço, klasiklerini yeniden yorumladı. Tansiyon sorunları yaşayan sanatçı, 31 Ocak 1999 gecesi saat 23.30 civarında ani tansiyon düşmesiyle fenalaştı ve kurtarılamadı.

Cenazesi Atatürk Kültür Merkezi'ndeki tören sonrası Kanlıca Mezarlığı'na defnedildi.
Yaklaşık 40 yıllık kariyerinde 200 beste yapan, ulusal ve uluslararası pek çok ödül alan sanatçının ödülleri şöyle:
Barış Manço, 1980'de "Altın Orfe" Ödülü, 1987'de "Belçika Kültür Elçisi", 1991'de "Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı", "Hacettepe Üniversitesi Onursal Doktora" ve "Japonya Soka Üniversitesi Kültür ve Barış Ödülü", 1992'de "Belçika Krallığı Leopold II Şövalyesi Nişanı" ve "Fransız Kültür Bakanlığı Edebiyat ve Sanat Şövalyesi Nişanı", 1994'te Kocaeli Üniversitesi Barış Diploması, 1995'te Türkmenistan Cumhurbaşkanlığı Türkmen vatandaşlığı, 1995'te Pamukkale Üniversitesi onursal doktora, 1995'te "Japonya Min-On Vakfı Yüksek Şeref Madalyası", 1997'de "Belçika Liege Prensliği Onursal Hemşerilik Beratı" aldı.

Anadolu rock müziğinin efsane ismi Barış Manço, vefatının 27. yılında Kadıköy Moda'daki evinde duygusal bir törenle anıldı. Sevenleri akın ettiği Barış Manço Evi, yıl dönümü etkinlikleri için ücretsiz ziyarete açıldı ve yoğun ilgiyle dolup taştı. Müze evin bahçesinde en çok dikkat çeken ise, sanatçının özel aracı oldu.

Anadolu rock müziğinin efsane ismi Barış Manço, vefatının 27. yılında Kadıköy Moda'daki evinde duygusal bir törenle anıldı. Sevenleri akın ettiği Barış Manço Evi, yıl dönümü etkinlikleri için ücretsiz ziyarete açıldı ve yoğun ilgiyle dolup taştı. Müze evin bahçesinde en çok dikkat çeken ise, sanatçının özel aracı oldu.

Bahçedeki açılış törenine eşi Lale Manço, oğlu Doğukan Manço ve çok sayıda hayran katıldı. Törende konuşan Doğukan Manço, aracın getirilme ve restorasyon sürecindeki zorlukları anlattı. Normal ithalat kurallarına takıldığını belirten Manço, devlet kurumlarının verdiği özel izin sayesinde aracın süresiz olarak Barış Manço Evi'nde sergileneceğini müjdeledi.

"Bu araç bizim için sembolik bir değerdi"

Doğukan Manço, duygusal konuşmasında şunları söyledi:
"Kardeşim burada değil ama ben ikimiz adına da konuşuyorum. Bu araç bizim için sembolik bir değerdi. Barış Manço'nun değerlerini bugüne taşımak adına onun kullandığı aracı, bir yılı getirme çabası, bir yılı da aslına uygun restorasyon olmak üzere iki yıllık bir emekle bugüne yetiştirdik."

Etkinlikler, İzmanço grubunun enerjik konseri ve Barış Manço'nun "Adam Olacak Çocuk" programından "Mine Abla" olarak tanınan piyanist Mine Mucur'un etkileyici dinletisiyle sona erdi. Bu anlamlı anma, Barış Manço'nun mirasını yeni nesillere taşımaya devam ediyor.