İstanbul Büyükşehir Belediyesi kent genelindeki dere ve dere kollarında temizlik çalışmalarını aralıksız sürdürüyor. 2019 yılından 2026 yılı Haziran ayı sonuna kadar gerçekleştirilen kapsamlı operasyonlarda toplam 2 bin 680 virgül 678 kilometre dere temizliği yapıldı. Bu süreçte dere yataklarından çıkarılan 5 milyon 417 bin 631 metreküp malzeme ilgili mevzuat ve çevre koşulları doğrultusunda nihai döküm sahalarına gönderildi.
İstanbul’un hızla artan nüfusu ve kentleşme baskısı altında derelerin sağlıklı işleyişi kritik önem taşıyor. Bu temizlikler sayesinde suyun doğal akış yolu korunuyor, birikintilerin oluşturduğu tıkanıklıklar gideriliyor ve yağış dönemlerinde yaşanabilecek taşkın riski önemli ölçüde düşürülüyor.
İSKİ Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar yıllar içinde istikrarlı bir artış gösterdi. 2019 yılında 150 virgül 454 kilometre dere temizlenerek 235 bin 71 metreküp malzeme çıkarıldı. 2020’de bu rakam 246 virgül 14 kilometreye ve 531 bin 440 metreküpe yükseldi.
2021 yılında 313 virgül 420 kilometre alanda 1 milyon 46 bin 964 metreküp malzeme uzaklaştırıldı. 2022’de 397 virgül 576 kilometre temizlenirken 944 bin 160 metreküp malzeme alındı. 2023 yılında 493 virgül 569 kilometre dere elden geçirildi ve 848 bin 968 metreküp malzeme çıkarıldı. 2024’te 506 virgül 45 kilometre alanda 809 bin 8 metreküp, 2025’te ise 422 virgül 492 kilometre üzerinde 668 bin 495 metreküp malzeme temizlendi. 2026 yılının ilk altı ayında ise 151 virgül 108 kilometre dere temizlenerek 333 bin 525 metreküp malzeme uzaklaştırıldı.
Bu düzenli ve planlı çalışmalar dere kesitlerinin hidrolik kapasitesini koruyor, su akışını kesintisiz hale getiriyor, kesit daralmalarını önlüyor ve çevresel olumsuzlukları azaltıyor. Aynı zamanda İstanbul’un iklim değişikliğine bağlı ani ve şiddetli yağışlara karşı daha dirençli hale gelmesine katkı sağlıyor. Geçmiş yıllarda kentin farklı noktalarında yaşanan su baskınları, düzenli bakımın ne kadar hayati olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Gerçekleştirilen temizliklerle dere yataklarında düzenli bakım yapılarak taşkın riski en aza indiriliyor. Ekipler yalnızca mevcut birikintileri değil, potansiyel tıkanma noktalarını da önceden tespit ederek müdahale ediyor. Bu sayede yağmur sularının hızlı ve güvenli şekilde denize ulaşması sağlanıyor. Çalışmalar aynı zamanda dere çevresindeki yerleşim alanlarında yaşayan vatandaşların can ve mal güvenliğini doğrudan etkiliyor. İBB’nin bu alandaki uzun soluklu seferberliği, kentsel altyapının sürdürülebilirliğini güçlendirirken yeşil alanların ve su kaynaklarının korunmasına da destek veriyor. Temizlenen dere yatakları sayesinde yeraltı suyu beslenmesi olumlu etkileniyor ve ekosistem dengesi korunuyor.
İBB Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Deniz Hizmetleri Şube Müdürlüğü de paralel çalışmalar yürütüyor. İstanbul Boğazı, Marmara Denizi’ne mansaplanan dere ağızları ve Haliç’te su akışının ve sirkülasyonun sağlıklı şekilde sürdürülmesi hedefleniyor. Dere ağızları ile deniz alanlarında biriken dip çamuru ve sedimentin uzaklaştırılması, çevresel koşulların iyileştirilmesine önemli katkı sağlıyor. Bu kapsamda Kurbağalıdere, Haliç, Riva Deresi, Alibeyköy deresi ile Küçükçekmece Gölü’nün Marmara Denizi’ne bağlantısını sağlayan Menekşe ve Beyazyalı Kanallarında dip tarama faaliyetleri devam ediyor. 2019’dan 2026 Temmuz itibarıyla Haliç’ten 241 bin 927 metreküp, dere ağızlarından 160 bin 276 metreküp olmak üzere toplam 402 bin 203 metreküp malzeme çıkarıldı.
Çalışmalar ilgili kurumlarla koordinasyon içinde, batimetrik ölçümler ve saha koşulları dikkate alınarak planlanıyor. Bu dip tarama operasyonları yalnızca su kalitesini yükseltmekle kalmıyor, aynı zamanda deniz canlılarının yaşam alanlarını da koruyor. Haliç’in yıllar içinde geçirdiği dönüşüm sürecinde bu tür temizliklerin kritik rol oynadığı biliniyor. Marmara Denizi’ne karışan kirlilik yükünün azaltılması, bölgesel deniz ekosisteminin sağlığı açısından büyük önem taşıyor.
