Gözler onun üzerinde: İran'da yeni dini lider Mücteba Hamaney mi?

04 Mart 2026 11:25

İran’ın yeni dini lideri olarak seçildiği iddia edilen Ali Hamaney’in oğlu Müjteba Hamaney, siyasi ve dini çevrelerde tartışmayı beraberinde getirdi. Resmi açıklama gelmemesine rağmen İsrail medyası gelişmeyi gündeme aldı. İran siyasetinin gizemli isimlerinden Müjteba’nın kim olduğu merak ediliyor.

İran'da uzun süredir gündemde olan Müjteba Hamaney'in dini liderlik makamına geçip geçmeyeceği dün itibarıyla netlik kazandı. İran’dan gelen bilgiler, 88 kişilik Uzmanlar Meclisi'nin Müjteba Hamaney’i yeni dini lider olarak seçtiği yönünde. Resmi teyit olmamakla birlikte, haber İsrail televizyonlarında geniş yankı buldu.

KAMUOYUNDAN UZAK DURUYORDU

Dr. Barış Adıbelli, bugünkü 'İran’da yeni dini lider Müjteba Hamaney mi?' isimli köşe yazısında konuyu ele aldı. Müjteba Hamaney, İran’ın şu anki dini lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olup, resmi bir makamı olmamasına rağmen siyaset ve dini çevrelerde etkili bir figür olarak görülüyor. 1969 yılında Tahran’da doğan Müjteba, Kum’daki medreselerde Şii dini eğitimini tamamladı ve “Hüccetülislam” unvanına sahip, orta seviyede bir din adamı olarak tanınıyor. Resmi görevi olmaması ve kamuoyundan uzak durması sebebiyle İran siyasetinin gizemli aktörlerinden biri.

2009 SEÇİMLERİNDEKİ ETKİSİ

Müjteba Hamaney’in, İran’ın güçlü askeri ve siyasi kurumlarından Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler kurduğu ve muhafazakâr kesimlerde önemli bir etkiye sahip olduğu belirtiliyor. Ayrıca, 2009’daki tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde perde arkasında etkili olduğu iddiaları da gündeme gelmişti, ancak bu resmi olarak doğrulanmadı.

Yeni dini lider olarak Ali Rıza Arafi’den farklı olarak Müjteba Hamaney’in Seyyid yani peygamber soyundan geldiği vurgulanıyor. Arafi ailesinin ise Müslümanlığa 19. yüzyılda geçtiği belirtiliyor. Arafi’nin geçici görevinden kalıcı dini liderliğe atanması beklenirken, Müjteba Hamaney’in seçilmesi sürpriz olarak değerlendirildi.

HESAP SORMA KARARLIĞI DİKKAT ÇEKİYOR

Dini liderlik makamının etkisinin azaltılması gündemdeyken, sertlik yanlısı Müjteba Hamaney’in ılımlı davranması beklenmiyor. Özellikle ABD ve İsrail ile yaşanan gerilimlerde ailesine ve milletine yapılanların hesabını sorma kararlılığı dikkat çekiyor.

Ancak, Ali Humeyni’nin vasiyetinde dini liderin ailesinden olmaması gerektiği belirtilmiş, bu durum tartışmalar yaratıyor. Reformcu çevreler ve bazı Şii ulema, Müjteba Hamaney’in atanmasına karşı tepki gösteriyor. İran toplumunda ise saltanata karşı genel bir direnç var.

Yeni dönemde İran’da dini ve devlet işlerinin ayrılması modeli tartışılıyor. Iraklı Şii lider Ali El Sistani’nin yaklaşımı örnek gösteriliyor. Ancak Humeyni’nin görüşüne göre siyaset ve din iç içe ve dini liderin yetkileri kapsamlı.

Müjteba Hamaney’in atanmasının tamamen siyasi saiklerle gerçekleştiği ve dini liderliğin daha da siyasileşeceği düşünülüyor. ABD ve İsrail’in hedefindeki Müjteba’nın siyasi geleceği ise belirsizliğini koruyor. İsrail basını, İran’da 9 hedef kişiden 8’inin etkisiz hale getirildiğini, Müjteba’nın ise halen hayatta olduğunu bildiriyor.