Gıda etiketlerinde önlem hızlandı: Tüketici artık daha güvende

Tarım ve Orman Bakanlığı, tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği" üzerinde son iki yılda köklü değişikliklere gitti. Yeni kurallarla birlikte, gıda etiketlerinin daha okunabilir olması sağlanırken, tüketiciyi yanıltma potansiyeli taşıyan her türlü görsel, isim ve ifadenin önüne geçilmesi hedeflendi.

Yapılan düzenlemeler uyarınca, yeni geliştirilen gıdaların piyasaya arz edilme koşulları ile yüksek düzeyde güvenilirlik kriterleri netleştirildi. Bu doğrultuda, Avrupa Birliği (AB) listesinde bulunan 189 yeni gıda bileşeni Türkiye mevzuatına dahil edilirken; domuz kaynaklı, böcek içeren veya GDO'lu mikroorganizma kullanılarak üretilen 32 gıda ise kapsam dışında bırakıldı.

Birbiriyle karıştırılma ihtimali yüksek olan gıdaların adında ve etiketinde, üründe bulunmayan özelliklere atıfta bulunan yanıltıcı ifadeler yasaklandı. Düzenlemeyle getirilen bazı önemli yasaklar şunlar oldu:

Yağlar ve Margarinler: Tereyağı aroması eklenmiş ayçiçeği yağları ile margarinlerde “tereyağı tadında”, “tereyağı lezzeti” veya “tereyağı keyfi” denilemeyecek. Zeytinyağı dışındaki bitkisel yağlarda zeytin veya zeytin ağacı görseli ile “zeytinyağı lezzetinde” ifadesi kullanılamayacak.

Çikolata ve Dondurma: Kokolin ürünlerinde “çikolata tadında/lezzeti”, sütlü buz ve yenilebilir buzlu ürünlerde ise dondurma algısı yaratacak “dondurma keyfi/lezzeti” gibi ibarelerin kullanımı engellendi.

Aromalı Ürünler: Yalnızca aroma verici kullanılarak üretilen gıdaların etiketlerinde gerçek gıda görsellerine yer verilmesi yasaklandı; ürünün “aromalı” olduğu açıkça yazılacak.

"Köy Ürünü" Algısına ve Yanıltıcı Tasarımlara Sınırlama

Tüketicide haksız yere "köy ürünü" algısı oluşturabilecek marka ve ifadelerin kullanımına sınır getirildi. Kanatlı hayvan ürünlerinde de hayvanların gerçek yetiştirme metoduna uymayan ve tüketiciyi aldatabilecek görseller yasaklandı. İçeriğinde farklı bitkisel yağlarla birlikte az miktarda tereyağı veya zeytinyağı barındıran ürünlerin, yalnızca bu malzemeler öne çıkarılarak “tereyağlı” ya da “zeytinyağlı” şeklinde adlandırılmasının önüne geçildi.

Ayrıca gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi şekil veya görsellerle piyasaya sunulması yasaklanırken; içeriğinde krema olmayan ürünlerde “krema” yerine “krema sos” ifadesinin kullanılması, bitki çaylarında ise hazırlama yönteminin etiket üzerinde açıkça belirtilmesi zorunlu kılındı.

Menülerde Kalori ve İçerik Bilgisi Zorunlu Oldu

Yeni kurallar toplu tüketim ve satış yerlerini de kapsıyor. Alkol, şeker veya tatlandırıcı içeren ürünlerde bu bilgilerin diğer unsurlardan ayrı, belirgin şekilde yazılması şart koşulurken, ürünlerin adı ve net miktarı kolayca görülebilecek yerlerde olacak.

Toplu tüketim yerlerindeki menülerde ürün içerikleri ile enerji (kalori) değerlerinin tüketicilere sunulması zorunlu hale geldi. Satış yerlerinde veya restoranlarda birbirinin yerine kullanılabilen bileşenler gıdanın adıyla birlikte açıkça belirtilecek.

Bu kapsamda, yer fıstığı kullanılarak üretilen baklavalarda yalnızca "fıstıklı" ifadesinin kullanılması yasaklanarak, "yer fıstıklı baklava" şeklinde açık yazım zorunluluğu getirildi. Son olarak, yerli ürünlerde ithal, ithal ürünlerde ise yerli üretilmiş izlenimi verecek hiçbir marka, ifade ve görsele izin verilmeyeceği açıklandı.