Baş ekonomistimiz konuşmuş ve “Enflasyon düştükçe alım gücü de artacağı için milletimizin sıkıntıları biraz daha hafifleyecek.” Demişti…

Demişti demişti ama enflasyon düşünce alım gücü artmaz görünen o ki baş ekonomistimiz daha bunu bile bilmiyor ya da bilmezden geliyor.

Önce kavramları hatırlatayım:

ENFLASYON VE DEFLASYON NEDİR?

Enflasyon, ekonomideki mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki genel artıştır. Genel fiyat seviyesi yükseldiğinde, her bir para birimi ile daha az mal ve hizmet satın alır; sonuç olarak, enflasyon paranın satın alma gücünde bir azalmaya karşılık gelir.

Enflasyonunun tersi, mal ve hizmetlerin genel fiyat seviyesinde bir düşüş olan deflasyondur.

ALIM GÜCÜ NEDİR?

Alım gücü belirli bir ülke tarafından basılan bir birim para ile alınabilecek mal ve hizmetlerin seviyesini gösterir.

Farklı para birimlerinin farklı alım gücü vardır. Örneğin bugünkü değerler ile 1 birim Amerikan parası yani dolar ile 1 birim Türk parası yani Türk Lirası ile alabileceğimizden 35,45 kat daha fazla alım gücüne sahip oluruz.

Aynı para birimlerinin alım gücü zaman boyutunda da değişir. Örneğin Türk Lirası ile Türkiye’de bir yıl önce alabildiğimiz mal ve hizmetlerin seviyesi bu günkünden daha yüksektir, yaşanan bir yıl boyunca Türk Lirası alım gücünü önemli ölçüde kaybetmiştir işte bu da enflasyon olarak ölçülür.

Alım gücünün artması için ya fiyatlar genel seviyesinin düşmesi veyahut da ücretlerin enflasyondan daha fazla artması gerekir.

Ekonomist Şenol Babuşçu yaptığı bir X paylaşımında bu durumu verdiği bir örnek hesaplama ile çok net bir şekilde ifade etmiş, diyor ki:

“Eğer gelirinizde bir değişiklik olmaz ise alım gücünüz artmaz. Çünkü enflasyon düşüş trendine girse de yine belirli bir seviyede gerçekleşecektir. İşte alım gücünüzde azalış olmaması için gelirinizin de en az gerçekleşen enflasyon seviyesinde artması gerekir. Örnek: 1 kg peynir 250 TL. Bugün 20.000 TL geliriniz var. Alım gücünüz 80 kg peynir seviyesinde. Bugün açıklanan enflasyonun %44 olduğunu varsayalım. Gelecek yıl sonunda enflasyonun %20 olduğunu kabul edelim. 1 kg peynir fiyatı 300 TL olacaktır. Eğer geliriniz hala 20.000 TL ise artık 66,7 kg peynir seviyesinde bir alım gücünüz var. 24.000 TL’nin altında her gelir seviyesinde alım gücünüzde bir düşüş olur. Enflasyona baktığımızda ise %44’ten %20’ye indi. Yani düşüş trendinde.”

ENFLASYON NEDEN OLUR?

Öncelikle herkesin şunu bilmesi anlaması gerekir: Enflasyon hükümetlerin uyguladığı enflasyonist politikalar sonucunda ortaya çıkan bir ekonomik olgudur. Enflasyonun temel sebebi hükümet harcamalarıdır.

Milton Friedman kendisine Nobel Ekonomi Ödülü verilirken yaptığı konuşmada "enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgu olmuştur" sözüyle parasal genişleme-enflasyon arasındaki sıkı ilişkiyi ortaya koymuştur.

Bugün kullanılan kâğıt paralar hükümetlerin sıfır faizli sonsuz vadeli senedi hükmündedir ve değerleri tamamen itibaridir. Para iki temel nedenden dolayı değer kaybeder, bunlar:

  1. Fazla para basılırsa para değer kaybeder.
  2. Parayı basan otorite itibar kaybederse para değer kaybeder.

Enflasyon sorununu doğru anlamadan bu sorunu çözmek asla mümkün değildir.