En çok kimyasal içeren sebze ve meyve belli oldu: Şifa mı zehir mi?

Çevresel Çalışma Grubu’nun (EWG) 2026 yılına ait “Sebze ve Meyvelerde Pestisit Rehberi” yayımlandı. Rapora göre, meyve ve sebzeler sağlıklı beslenmenin temel parçalarından biri olsa da birçok üründe farklı seviyelerde pestisit kalıntısı bulunuyor.

Uzmanlar, günlük beslenmede en az beş porsiyon sebze ve meyve tüketilmesini öneriyor. Ancak dünya genelinde pek çok kişi bu seviyeye ulaşamıyor. EWG’nin hazırladığı rehber, hem daha fazla sebze ve meyve tüketimini teşvik etmeyi hem de pestisit maruziyetini azaltmayı amaçlıyor.

ÜRÜNLERİN %75’İNDE PESTİSİT KALINTISI TESPİT EDİLDİ

ABD Tarım Bakanlığı verilerine dayanan analizlerde, organik olmayan meyve ve sebzelerin yaklaşık %75’inde pestisit kalıntısı bulunduğu ortaya kondu. Bu kalıntılar yalnızca miktar açısından değil, toksisite yani zarar potansiyeli bakımından da değerlendirildi.

Bilimsel araştırmalar, pestisitlerin özellikle:

Hormon sistemini bozabileceğini

Üreme sağlığını etkileyebileceğini

Sinir sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açabileceğini gösteriyor

Bu etkilerin özellikle çocuklar ve gelişim çağındaki bireyler için daha kritik olduğu belirtiliyor.

'SONSUZ KİMYASALLAR' ENDİŞESİ: PFAS

Raporda öne çıkan bir diğer konu ise 'sonsuz kimyasallar' olarak bilinen PFAS türü pestisitler oldu.

En sık tespit edilen pestisit: Fludioxonil (%14)
Şeftali ve erikte görülme oranı: %90’a yakın
Diğer yaygın PFAS pestisitler: Fluopyram (%8) ve Bifenthrin (%7)

Bilim insanları, bu kimyasalların uzun vadeli etkilerinin henüz tam olarak netleşmediğini ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

EN TEMİZ 15 ÜRÜN

EWG listesine göre pestisit kalıntısı en düşük meyve ve sebzeler şöyle sıralandı:

Ananas
Tatlı mısır
Avokado
Papaya
Soğan
Dondurulmuş bezelye
Kuşkonmaz
Lahana
Karnabahar
Karpuz
Mango
Muz
Havuç
Mantar
Kivi

Bu ürünlerin yaklaşık %60’ında pestisit kalıntısına rastlanmadığı, yalnızca %16’sında birden fazla pestisit tespit edildiği bildirildi.

EN FAZLA PESTİSİT BULUNAN ÜRÜNLER

Listede en yüksek pestisit kalıntısına sahip ürünler ise şu şekilde sıralandı:

Ispanak
Kale ve yeşil yapraklı sebzeler
Çilek
Üzüm
Nektarin
Şeftali
Kiraz
Elma
Böğürtlen
Armut
Patates
Yaban mersini

(+ Yeşil fasulye ve biberler de bu gruba yakın değerlendirildi)

Verilere göre bu ürünlerin %96’sında pestisit kalıntısı bulundu. Ortalama olarak her üründe 4 veya daha fazla farklı pestisit tespit edildi. Böğürtlenlerde bu oran %91’e ulaştı.

YIKAMAK YETERLİ Mİ?

Uzmanlar, tüm meyve ve sebzelerin tüketim öncesinde mutlaka yıkanması gerektiğini belirtiyor.

Bu işlem:

Pestisit miktarını azaltıyor

Ancak tamamen ortadan kaldırmıyor

Organik ürünlerin, pestisit maruziyetini azaltmada en etkili seçeneklerden biri olduğu ifade ediliyor.

SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLER

Araştırmalar, yüksek pestisit içeren gıdaların:

Kalp hastalıklarına karşı koruyucu etkileri zayıflatabileceğini

Kısırlık riskini artırabileceğini

Sperm kalitesini düşürebileceğini

Kadınlarda yumurtalık fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor

Ayrıca bazı çalışmalar, pestisit karışımlarının:

Meme kanseri

Tip 2 diyabet riskini artırabileceğine işaret ediyor

UZMANLARDAN UYARI: SEBZE VE MEYVEDEN VAZGEÇMEYİN

EWG, tüm bu bulgulara rağmen kritik bir uyarıda bulunuyor:

"Sebze ve meyve tüketimi kesinlikle bırakılmamalı."

Amaç, tüketimi azaltmak değil; daha bilinçli ve doğru seçimler yapmak.

TÜKETİCİLERE ÖNERİLER

Pestisit oranı yüksek listede yer alan ürünlerde mümkünse organik tercih edin

Tüm sebze ve meyveleri tüketmeden önce iyice yıkayın