Yüzyılın en gizemli ve korkutucu salgınlarından biri olarak tarihe geçen ensefalit lethargica, 20. yüzyılın başında tüm dünyayı sarsmış ve binlerce insanı adeta “canlı heykel” haline getirmiştir.
Dünya Savaşı’nda yayılan salgın: Gizemli uyku hastalığı
1915-1926 arasında dünyayı saran gizemli salgın ensefalit lethargica, insanları heykel gibi dondurdu. Aşırı uyku, katatoni ve parkinson benzeri hasarla seyreden hastalık, hâlâ tam tedavi edilemiyor ve gizemini koruyor. Peki bu hastalık nedir ?
Derleyen: Gül Devrim Koyun
Haberi Paylaş
1
10
“Uyku hastalığı” olarak da anılan bu nadir beyin iltihabı, hastaları aşırı uyku hali, katatoni ve donuk bir hareketsizliğe sürüklerken, hayatta kalanlarda kalıcı ve ağır nörolojik hasarlara yol açmıştır. 1915-1926 yılları arasındaki büyük salgının izleri hâlâ tıbbi literatürde çözülememiş bir muamma olarak durmaktadır. İşte, uyku hastalığı...
2
10
UYKU HASTALIĞI NEDİR?
Ensefalit lethargica, ensefalitin nadir ve alışılmadık bir türü olarak kabul edilir. Halk arasında “uyku hastalığı” ya da “uykulu hastalık” adıyla da anılır; ancak bu isim, çeçe sineği kaynaklı Afrika uyku hastalığından tamamen farklıdır.
3
10
Hastalık doğrudan beyin dokusunu hedef alır ve bazı hastalarda donuk, hareketsiz ve sessiz bir heykel görünümüne yol açar.
4
10
1915-1926 yılları arasında tüm dünyayı etkileyen büyük bir ensefalit lethargica salgını yaşandı. Kesin vaka sayısı bilinmemekle birlikte, salgının 500 binden fazla doğrudan ölüme ve bir milyonu aşkın enfeksiyona yol açtığı tahmin ediliyor. Kurtulanların büyük bölümü eski sağlık ve yaşam güçlerine bir daha kavuşamadı.
5
10
UYKU HASTALIĞI BELİRTİ VE BULGULARI NEDİR?
Ensefalit lethargica; yüksek ateş, boğazda ağrı, şiddetli baş ağrısı, aşırı halsizlik, çift görme, yavaşlayan fiziksel ve zihinsel tepkiler, uyku düzeni tersine dönmesi (gece uyanıklık, gündüz uyku) ve katatoni ile kendini gösterir.
6
10
UYKU HASTALIĞI TEŞHİSİ
Hastalık için çeşitli tanı ölçütleri önerilmiştir. En çok kabul gören kriter, diğer tüm bilinen ensefalit nedenlerinin dışlandığı akut ya da subakut ensefalit tablosudur.
7
10
Daha yeni bir tanı yaklaşımında ise şu durumlar öne çıkar: “Hastanın bulguları başka hiçbir nörolojik hastalığa bağlanamıyorsa ve grip benzeri başlangıç, aşırı uyku hali, oftalmopleji ile psikiyatrik belirtiler varsa ensefalit lethargica düşünülebilir.”
8
10
UYKU HASTALIĞI TEDAVİSİ VAR MI?
Günümüzde ensefalit lethargica tedavisinde immün sistemini düzenleyici tedaviler ve hastalığın belirli belirtilerini hafifletmeye yönelik yöntemler kullanılmaktadır.
9
10
Bazı hastalarda kortikosteroid uygulaması iyileşme sağlasa da, hastalığın erken evresinde etkili ve tutarlı bir tedavi seçeneği henüz kanıtlanmamıştır. Hastalık, parkinson benzeri ilerleyici beyin hasarıyla seyreder.
10
10
Kaynak:
Haber Merkezi