Çizik teflon tencereler ve tavalar
Yapışmaz yüzey kaplamalarında geçmişte kullanılan PFOA ve benzeri kimyasallar, üretim süreçleri ve uzun süreli maruziyet açısından sağlık araştırmalarına konu oldu. Çizilmiş veya yüksek sıcaklığa maruz bırakılmış kaplamalarda ise kullanım koşullarına bağlı olarak bazı maddelerin açığa çıkabileceği belirtiliyor.
Çizik teflonun kanserle bağlantısı ne?
Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), yapışmaz kaplamaların üretiminde geçmişte kullanılan PFOA maddesini insanlar için “kesin kanserojen” (Grup 1) olarak sınıflandırdı. Ancak bu sınıflandırma, çizik bir tavanın doğrudan kanser yaptığı anlamına gelmiyor. Kaplamanın hasar görmesi durumunda parçacıkların gıdaya geçmesi mümkün olabilirken, yüksek sıcaklıklarda ortaya çıkabilecek emisyonlar da kullanım koşullarına bağlı olarak önem taşıyor.
Mutfak ve oda kokuları
Sentetik oda kokuları, çeşitli uçucu organik bileşiklerin yanı sıra koku verici kimyasallar içerebiliyor. Kapalı ortamlarda bu maddelerin yoğunluğu havalandırmaya ve ürünün içeriğine bağlı olarak değişebiliyor. Bazı kimyasallar solunum yollarını tahriş edebilirken, uzun süreli maruziyetin etkileri kullanılan maddenin türü ve miktarına göre farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle özellikle yoğun ve sürekli kullanımdan kaçınmak, ortamı düzenli havalandırmak önem taşıyor.
Plastik yemek kapları
Plastiklerde kullanılan BPA ve bazı benzer kimyasallar, özellikle ısı veya yağlı gıdalarla temas gibi koşullarda plastiğin yapısına bağlı olarak gıdaya geçebiliyor. Bazı bu tür maddelerin hormon sistemini etkileyebileceğine ilişkin araştırmalar bulunuyor. Ancak bu durumun doğrudan meme, yumurtalık veya prostat kanserine neden olduğu sonucuna varmak için mevcut kanıtları olduğundan daha kesin yorumlamamak gerekiyor.
Plastik kesme tahtası
Plastik kesme tahtalarının kullanımı sırasında yüzeyden mikroplastik parçacıkların gıdaya geçebileceğini gösteren araştırmalar bulunuyor. Geçiş miktarı, tahtanın yaşı, yüzeyindeki aşınma, kesme sıklığı ve kullanılan gıdanın özellikleri gibi faktörlere göre değişebiliyor. Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkileri ise halen araştırılıyor. Bu nedenle mevcut bulgular, doğrudan kolon veya gastrointestinal sistem kanserine neden olduklarını kesin olarak göstermiyor.
Tek kullanımlık PET şişeler
PET şişelerde bulunan bazı maddelerin, özellikle yüksek sıcaklık ve uzun süreli saklama koşullarında sıvıya geçebileceği konusunda araştırmalar yapılıyor. Şişelerin tekrar tekrar kullanılması ise hijyen açısından sorun oluşturabileceği gibi, yüzeyin zamanla aşınmasına da yol açabiliyor. Ancak PET şişelerden geçen maddelerin karaciğer veya böbreklerde birikerek doğrudan tümör oluşturduğuna ilişkin kesin bir kanıt bulunmuyor. Bu nedenle tek kullanımlık ürünleri uzun süre ve uygun olmayan koşullarda yeniden kullanmamak önem taşıyor.
Alüminyum folyo kullanımı
Alüminyum folyoyla temas eden gıdalara, özellikle yüksek sıcaklıkta ve asidik veya tuzlu koşullarda, belirli miktarlarda alüminyum geçebiliyor. Domates, limon, sirke ve tuz içeren yiyeceklerin folyo içerisinde uzun süre ve yüksek sıcaklıkta pişirilmesi bu geçişi artırabiliyor.
Vücuda alınan alüminyumun büyük bölümü atılırken, yüksek miktarlarda ve uzun süreli maruziyetin sağlık açısından istenmeyen etkileri olabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte alüminyum folyo kullanımının doğrudan kansere yol açtığına ilişkin kesin bir kanıt bulunmuyor. Özellikle asidik ve tuzlu yiyecekleri folyoyla uzun süre temas ettirmemek, olası maruziyeti azaltmak açısından tercih edilebilir.