Atlas Okyanusu’nun derinliklerinde yaşamın izleri: 'Kayıp Şehir' gizemini koruyor

Bilim insanları, Atlas Okyanusu'nun tabanında yer alan devasa hidrotermal bacaların 120 bin yıldır aktif olduğunu belirledi.

Manto tabakasının deniz suyuyla girdiği etkileşim sonucu yükselen kuleler, dünya dışı yaşam arayışları için yeni bir laboratuvar haline geldi.

Atlas Okyanusu'nun ortasında, deniz seviyesinin yaklaşık 700 metre altında yer alan ve "Kayıp Şehir" (Lost City) olarak adlandırılan hidrotermal alan, son yılların en çarpıcı okyanus bilim keşiflerinden biri olarak kayıtlara geçti.

2000 yılında tesadüfen keşfedilen bu bölge, yaygın olarak bilinen "kara bacaların" aksine, kükürt yerine metan ve hidrojen bazlı bir ekosisteme ev sahipliği yapmasıyla dikkat çekti.

Yapılan son incelemeler, bölgedeki devasa kireçtaşı kulelerinin binlerce yıldır süregelen kimyasal reaksiyonlar sonucunda inşa edildiğini kanıtladı.

BİLİMSEL VERİLER VE JEOLOJİK SÜREÇ

Kayıp Şehir’deki oluşumlar, magmanın deniz suyunu ısıtmasıyla değil, serpantinleşme adı verilen bir süreçle ortaya çıktı.

Yer kabuğunun altındaki peridotit kayalarının deniz suyuyla temas etmesi sonucunda açığa çıkan yüksek ısı ve alkalin sıvılar, okyanus tabanından yükselerek 60 metreye varan devasa sütunları oluşturdu.

Karbonat minerallerinden meydana gelen bu yapılar, okyanusun en ekstrem yaşam koşullarını bünyesinde barındırdığını gösterdi.

UZMAN GÖRÜŞLERİ

Washington Üniversitesi'nde görev yapan ve alanın kaşiflerinden olan okyanus bilimci Dr. Deborah Kelley, bölgenin benzersizliğini şu sözlerle vurguladı:

"Bu alan, bildiğimiz hiçbir volkanik hidrotermal sisteme benzemiyor. Burada yaşam, güneş ışığına veya volkanik ısıya ihtiyaç duymadan, tamamen kayaların ve suyun kimyasal etkileşimiyle filizlendi. Bu durum, yaşamın sadece Dünya'da değil, buzla kaplı uydular olan Enceladus veya Europa gibi yerlerde de nasıl başlayabileceğine dair somut bir kanıt teşkil etti."

NOAA (Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi) uzmanlarından jeolog Dr. Gretchen Früh-Green ise bölgenin uzun ömürlülüğüne dikkat çekti:

"Yürüttüğümüz tarihlendirme çalışmaları, bu sistemin en az 120 bin yıldır kesintisiz bir şekilde çalıştığını ortaya koydu. Bu süre zarfında manto tabakasıyla deniz suyunun girdiği reaksiyon, gezegenin jeolojik hafızasını okyanus tabanına kazıdı."

GELECEK İÇİN BİR MODEL

Kayıp Şehir, sadece geçmişi değil, gelecekteki uzay keşiflerini de aydınlatıyor.

Bilim insanları, buradaki alkalin ortamın erken dönem Dünya koşullarına çok benzediğini ve ilk hücrelerin bu tarz ortamlarda evrilmiş olabileceğini savundu.

Bölgenin korunması için uluslararası kuruluşlar harekete geçerken, madencilik faaliyetlerinin bu nadir ekosistemi tehdit edebileceği endişesi de uzmanlar tarafından dile getirildi.